Dalumat

DALUMAT

patuloy pa ring bumabangon sa pusod ng sindak

dahil sa salot na laksang buhay na ang hinamak

tila ba ang kasalukuyan ay puno ng lubak

na hinaharap ay di batid saan masasadlak

magagawa lang ba natin, tayo'y magkapitbisig?

sama-samang kumilos upang salot ay malupig?

ngunit paano? subalit dapat tayong mang-usig

may dapat bang managot? anong dapat nating tindig?

may takot na sa virus sa bawat nitong kalabit

dinggin mo sa pagamutan ang laksa-laksang impit

ang bawat daing nila sa dibdib mo'y gumuguhit

ito bang sangkatauhan ay patungo sa bingit

at kapag nagising pa sa umaga'y pasalamat

patuloy lang sa ginagawa habang nakadilat

pagtulog sa gabi'y walang alalahaning sukat

pagkat tanggap na ng loob ang dating di dalumat

- gregoriovbituinjr.

10.07.2021

Sa laot

SA LAOT

nilulumot ang mga anino sa guniguni

habang nakamasid ang mga sirena sa tabi

palubog na ang araw at malapit nang gumabi

at dumaan ang siyokoy na tila nagmumuni

nais kong sisirin ang kailaliman ng dagat

upang galugarin ang lugar na di ko masukat

ay, naglutangan ang mga plastik, kayraming kalat

ang pagdumi ng laot ay kanino isusumbat

kayganda ng dagat kung pagmamasdan sa malayo

ngunit lapitan mo, tiyak puso mo'y magdurugo

tangrib at bahura'y bakit nasira't nangatuyo

dahil din ba sa climate change, pag-iinit ng mundo

nakita ko ang isang siyokoy na lumuluha

habang tinatanggal ang plastik sa bibig ng isda

na sa araw-araw, madalas niyang ginagawa

kapwa nilalang sa laot ay sasagiping sadya

ano pa bang kaya nating magawa, kaibigan

upang matulungan ding luminis ang karagatan

habang sa guniguni ko'y may matinding labanan

sigaw ng siyokoy, "Dagat ay hindi basurahan!"

- gregoriovbituinjr.

10.07.2021

* litrato mula sa google

Tikas

TIKAS

tikas ko'y nawala bilang aktibistang Spartan

nang ma-covid, katawang bakal pala'y tinatablan

mukhang di na nagamit ang bawat kong natutunan

bilang mabisang tibak sa anumang sagupaan

nawala sa oryentasyon nang sakit na'y dumapo

saan ako nagkamali't sinapit ko'y siphayo

dati'y nang-iinis lang ng mga trapong hunyango

habang sa kapwa maralita'y doon nakahalo

tila lumambot na ang kamaong may katigasan

nawala na ang tikas, animo'y di na Spartan

dama'y di na kawal ng mapagpalayang kilusan

pakiramdam na'y basahan sa isang basurahan

pasensya na po, ganito ang epekto ng covid

pag-ingatan n'yo rin ang katawan, mga kapatid

at huwag hayaang ang kalusugan ay mabulid

sa salot na covid na laksang buhay na'y pinatid

habang nagpapagaling, patuloy na nagrerebyu

kung makabalik kaya'y tanggapin pa ang tulad ko

habang inuunawa yaong samutsaring isyu

di lang itutula, kundi kikilos na totoo

- gregoriovbituinjr.

10.07.2021

Pagmumuni

PAGMUMUNI

magbasa-basa pa rin at patuloy na magrebyu

ng paborito mong paksa't sumusulpot na isyu

ano nang nangyayari sa klima, barangay, tribu

ayos lang isipin ang nadamang sakit at lumbay

ngunit huwag kalimutang may talino kang taglay

na habang nagpapahinga'y patuloy kang magnilay

huwag hayaang dahil sa sakit, laging tulala

parati pa ring magsuri, isulong ang adhika

ibahagi ang anumang naiisip sa madla

anong balita ang laganap ngayon sa daigdig?

covid nga ba'y nakakonsentra lang sa malalamig?

paanong sa kapayapaan, bansa'y makakabig?

bakit buga ng plantang coal ay nakasusulasok?

sa darating na halalan ay sinong iluluklok?

paano nga ba papalitan ang sistemang bulok?

nais kong manatiling nagsusulat, kumakatha

ilibot ang tingin sa paligid, kayraming paksa

salamat po sa nagbabasa ng katha kong tula

- gregoriovbituinjr.

10.06.2021

Sapantaha

SAPANTAHA

bakit ba lumaganap ang salot na di mapuknat

dahil ba bilyon-bilyon ang populasyon ng lahat

na hatian sa yaman ng lipunan na'y kaybigat

kaya naimbento ang covid, di ko madalumat

tulad ng dyenosidyo ng mga binhi, nauso

ang seedless, upang yaong mga binhi'y bibilhin mo

binhing may intellectual property rights ng negosyo

bibilhin mo sa korporasyong nagpatente nito

kaya magsasaka'y kawawa, binhi na'y bibilhin

sa nais kumontrol ng pinagmulan ng pagkain;

gayundin naman ang covid, tao'y nais patayin

dahil na rin sa hatian sa yaman at pagkain

marami mang nagpo-protesta sa G.M.O.ng salot

kung makapangyarihan ang negosyong nasasangkot

may magagawa ba tayo kung boses nati'y bansot

lalo't covid sa ating mundo'y kaytinding dinulot

- gregoriovbituinjr.

10.06.2021

Maligayang Araw ng mga Guro

MALIGAYANG ARAW NG MGA GURO

sa lahat po ng guro, taasnoong pagpupugay

sa paglaki namin, guro'y sandigan at patnubay

bukod sa aming magulang ay guro ang nagpanday

ng isip at asal ng estudyante, naging gabay

ang mahal kong ina ang talagang una kong guro

ang aking ama naman ay kayrami ring tinuro

upang kaming mga anak ay sadyang mapanuto

silang nagturo't gumabay ng may buong pagsuyo

salamat sa guro ng kinder at elementarya

tunay kayong sa aming puso't diwa'y mahalaga

di lang itinuro'y wika, agham, matematika

kundi good manners and right conduct, wastong disiplina

sa mga guro ko ng hayskul, nagpupugay ako

di rin malimot ang mga guro sa kolehiyo

sa lahat ng aming naging guro, mabuhay kayo!

sa lahat ng guro, kami'y taasnoong saludo!

- gregoriovbituinjr.

10.05.2021

* litratong kuha ng makata noong 2016

Pagtula para sa kalikasan

PAGTULA PARA SA KALIKASAN

patuloy akong tutula para sa kalikasan

dahil ito'y niyakap kong prinsipyo't tinanganan

ibabahagi sa kapwa anumang natutunan

upang kalikasan ay kanila ring alagaan

halimbawa ng mga tinula'y natipong plastik

bakit at paano ba ginagawa ang ekobrik

sa walang lamang bote'y matiyagang nagsisiksik

aba'y isama pa natin ang proyektong yosibrik

magtanim ng gulay sa paso kung nasa lungsod ka

nang balang araw, may mapitas pag ito'y namunga

magtanim ng puno pag ikaw ay nasa probinsya

tulad ng niyog, kalumpit, lipote, saging, mangga

sa kalikasan pa lang, samu't sari na ang isyu

may batas tulad ng Clean Air Act, Clean Water Act tayo

Solid Waste Management Act na dapat sundin ng tao

may Green Climate Fund pa, paano ba nagamit ito?

sumama rin noon sa Lakad Laban sa Laiban Dam

at kaisa sa kampanya laban sa Kaliwa Dam

at naglakad din mula Luneta hanggang Tacloban

sa malamig na Pransya'y sumama rin sa lakaran

at itinula ang mga karanasan at isyu

inilathala't ipinabatid sa kapwa tao

climate justice, climate emergency, ano ba ito

at bakit nag-uusap sa COP ang mga gobyerno

bagamat di lamang sa pisikal kundi sa diwa

ang paraan kong makiisa sa lahat ng madla

upang masagip ang mundong tahanan nating pawa

para sa kalikasan ay patuloy na tutula

- gregoriovbituinjr.

10.05.2021

* ang litrato ay kopya ng dalawang pampletong inilathala ng makata

Lumalalang klima

LUMALALANG KLIMA

ang editoryal ng dyaryong Inquirer, Oktubre Tres,

sa puso't isipan ko nga animo'y tumitiris

"The future is frightening," pamagat nga'y anong bangis

basahin mong buo, ikaw kaya'y makatitiis

sa mga katotohanang inilahad, inulat

hinggil sa klimang pabago-bago, anong marapat

nakakatakot daw ang kinabukasang kaharap

ng mundo, at mga bansa'y dapat pa ring mag-usap

lulubog ang Manila Bay, ang marami pang isla

siyam na taon na lang, anang mga siyentista

magbawas na ng emisyon o lalong lumala pa

ang lagay ng daigdig, ang pabagu-bagong klima

itigil ang plantang coal, mag-renewable energy

nananawagan din sila ng climate emergency

sana, mga gobyerno'y di bulag, pipi, o bingi

sa nagaganap at ulat ng U.N.F.C.C.C.

dapat magkaisa, halina't manawagan tayo

mag-usap at kumilos ang iba't ibang gobyerno

magbawas ng emisyon, magsikilos din ang tao

baka masagip pa ang nag-iisa nating mundo

- gregoriovbituinjr.

10.05.2021

* litrato at datos mula sa kawing na https://www.google.com/amp/s/opinion.inquirer.net/144844/the-future-is-frightening/amp

* U.N.F.C.C.C. - United Nations Framework Convention on Climate Change

Kung bobo...'to

KUNG BOBO...'TO

may mga mahilig gumamit ng pwersa

pagkat tingin, makapangyarihan sila

na ang katwiran ay katwiran ng pera

tauhan ay susubuan lang ng kwarta

ganyan katindi ang kanilang sistema

tulad din ng trapo kapag may halalan

tumakbo dahil mayroong kayamanan

masang gutom ay kanilang babayaran

iboto lang sila sa kapangyarihan

pobre'y papayag na lang sa limangdaan

bobo ba kung tinanggap nila ang pera

at inihalal ang nagbigay ng kwarta

ah, basta may bigas para sa pamilya!

kung boboto, ihalal ma'y walang pera

subalit iyon ang nais ng konsensya!

ano ba ang limang daang pisong iyon

kung sa isang araw, sila'y nakaahon

kaysa nga naman sa utang ay mabaon

muli mang makawawa ng tatlong taon

pinagpalit ma'y kinabukasan doon

maging matalino sana sa pagboto

subalit anong klase ang iboboto?

katanungang dapat saguting totoo

bansa ba'y patakbuhing parang negosyo?

o pagsisilbihang totoo ang tao?

subukang iboto yaong maglulupa

kauri ng magsasaka't manggagawa

di basta sikat na artista't kuhila

kundi prinsipyo'y panig sa kapwa't dukha

sadyang tunay na magsisilbi sa madla

- gregoriovbituinjr.

10.04.2021

* litrato mula sa google

Ka Bien

KA BIEN

minsan ko lang nakaharap si Ka Bien Lumbera

doon sa Diliman, matapos ang isang programa

na pinakilala sa akin ni Ka Apo Chua

buti si Apo'y may kamera't kami'y nagpakuha

subalit wala akong kopya ng litratong iyon

na patunay sana ng pagdalo kong iyon doon

na nakadaupang palad ko si Ka Bien noon

na respetadong National Artist ng ating nasyon

tanging nabiling aklat niya ang mayroon ako

aklat na kayamanan na ng makatang tulad ko

pamagat ay SURI pagkat pagsusuring totoo

hinggil sa panitikan, inakda niya't kinwento

may sinulat sa sariling wika, at may sa Ingles

malalasahan mo kung akda niya'y anong tamis

o mapait pa sa apdo ang indayog at bigkis

iyong mauunawaan, malalim man ang bihis

salamat, Ka Bien, sa ambag mo sa panitikan

ang makadaupang palad ka'y isang karangalan

taaskamaong pagpupugay yaring panambitan

sa Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan

- gregoriovbituinjr.

10.03.2021

* nabili ko ang aklat na Suri: Pag-arok sa Likhang Panitik, ni Bienvenido Lumbera (Abril 11, 1932 - Setyembre 28, 2021), na may 286 pahina, may sukat na 5" X 8", sa halagang P650, noong Hunyo 3, 2021, sa Solidaridad Bookshop sa Ermita, Maynila