Sa gabing pusikit

SA GABING PUSIKIT

eklipse'y di matanaw

ano ang paliwanag?

tanging poste ng ilaw

ang sa gabi'y bumasag

eklipse raw ng buwan

kayâ gabi'y pusikit

tanaw mo ang karimlan

walang talà sa langit

ginawâ ko'y nagnilay

sa mga nagaganap

anong aking palagay

sa laban ng mahirap

tama lang makibaka

labanan ang gahaman

at mapagsamantala

nang hustisya'y makamtan

pusikit man ang gabi

makata'y gising pa rin

kayraming namumuni

mamaya na'y hihimbing

- gregoriovbituinjr.

03.03.2026

Pagtulâ sa rali

PAGTULÂ SA RALI

bibigkas ng tulâ

ang abang makatâ

samutsaring paksâ

sa harap ng madlâ

doon sa lansangan

Mendiola man iyan

paksa ko'y lipunan

baguhing tuluyan

doon lang sa rali

bigkasing maigi

bulok ay iwaksi

mundo'y mapagbuti

plakard ang tangan ko

pag tumulâ ako

sa harap ng tao

sa harap ng mundo

- gregoriovbituinjr.

03.03.2026

* mapapanood ang kalahating minutong bidyo sa kawing na: 

https://www.facebook.com/share/r/1BjnJGHYGs/ 

Ang tugmaan sa tulâ kong "Pluma't Kwaderno"

ANG TUGMAAN SA TULÂ KONG "PLUMA'T KWADERNO"

Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Sinubukan kong kumathâ ng tulang may iba't ibang tugmaan. Magkatugmâ ang dalawang magkakasunod na taludtod sa loob ng apat na saknong.

Inihalimbawà ko ang taludturan sa Shakespearean (English) sonnet at sa Petrarchan (Italian) sonnet. Sa Shakespearean ay may tugmaang A-B-A-B, C-D-C-D, E-F-E-F, at G-G, habang sa Petrarchan sonnet naman ay may tugmaang A-B-B-A, A-B-B-A, C-D-E, C-D-E.

Ang dalawang nabanggit ay soneto, o tulang may tugma't sukat at labing-apat na taludtod. Ang aking kinatha'y may labing-anim na taludtod sa apat na saknong.

Ang ginawà kong tugmaan sa tulang "Pluma't kwaderno" ay: A-A-B-B, C-C-D-D, E-E-F-F, at G-G-H-H. Narito ang nasabing tula:

PLUMA'T KWADERNO

palagi akong may dalang

pluma't kwaderno sa bulsa

at sa bag, lalo na't handang

magsulat ang mangangathâ

sa dadaluhan kong pulong

ay ilalabas na iyon

susulat ng katitikan

o mga napag-usapan

at sa paghabi ng kwento

at tulâ, handang totoo

itatala'y nasa isip

upang di iyon mawaglit

dinanas ng aping uri

dahil sa trapong kadiri

sa akda'y pinagbubuti

upang sa bayan magsilbi

Sa unang saknong, ang tugmaan ay A-A-B-B, magkatugmâ ang "dala" at "bulsa, habang magkatugmâ naman ang "handâ" at "mangangathâ". Pansinin, ang huling pantig ng "dala" at "handâ" ay may hulaping "ng". Hindi magkatugmâ ang "dalang" at "handang" na ginamit sa nasabing tulâ dahil hindi kasama sa huling pantig na "la" at "dâ" ang hulaping "ng" sa tugmaan.

Kayâ ang tugmaan ay hindi A-A-A-A kahit kapwa titik "a" ang dulo ng mga salitâ, kundi A-A-B-B dahil ang "dala" at "bulsa" ay walang impit sa dulo ng salitâ, habang ang "handâ" at "mangangathâ" ay may impit. Sa ating katutubong panulaan, hindi magkatugmâ ang salitang may impit at walang impit kahit pareho ang dulong titik, tulad ng "dugô" at "berdugo" ay hindi magkatugmâ.

Sa ikalawang saknong, ang tugmaang C-C-D-D. ay halatâ agad at madaling makita. Ang "pulong" at "iyon" ay magkatugmâ, at kapwa "an" ang dulo ng "katitikan" at "napag-usapan".

Sa ikatlong saknong, sa tugmaang E-E-F-F, ang "kwento" at "totoo" ay magkatugmâ. Ang "isip" at "mawaglit" kahit magkaiba ng dulong pantig na "ip" at "it" ay magkatugmâ, batay sa batas sa katutubong panulaan, na ang katinig na malakas na "B, K, D, G, P, S, T" ay magkatugmâ, habang magkatugmâ naman ang "L, M, N, NG, R, W, Y" na pawang katinig na mahina. Kayâ ang "balag" at "balam" ay hindi magkatugmâ, habang ang "bakas" at "bakat" ay magkatugmâ.

Sa ikaapat na saknong, ang tugmaan ay G-G-H-H, bagamat lahat ng salita ay nagtatapos sa titik "i". Ang salitang "uri" at "kadiri" ay magkatugmâ, at kapwa may impit, habang magkatugmâ rin ang walang impit na salitang "pinagbubuti" at "magsilbi". Hindi magkatugmâ  ang "kadiri" at "magsilbi".

03.03.2026

Pluma't kwaderno

PLUMA'T KWADERNO

palagi akong may dalang

pluma't kwaderno sa bulsa

at sa bag, lalo na't handang

magsulat ang mangangathâ

sa dadaluhan kong pulong

ay ilalabas na iyon

susulat ng katitikan

o mga napag-usapan

at sa paghabi ng kwento

at tulâ, handang totoo

itatala'y nasa isip

upang di iyon mawaglit

dinanas ng aping uri

dahil sa trapong kadiri

sa akda'y pinagbubuti

upang sa bayan magsilbi

- gregoriovbituinjr.

03.03.2026

Nahuli na namang Barok ang pamagat

NAHULI NA NAMANG BAROK ANG PAMAGAT

imbes "2 raliyistang inaresto..."

ay "2 raliyista na inaresto..."

batid agad di Pinoy ang nagsulat nito

orihinal sa Ingles, isinalin ito

ng A.I., kaya naging Barok ngang totoo

panahon pa ba ng Kastila, kaya ganyan sila?

"dalawa raliyista na inaresto, laya na"

balitang Pinoy na binarok, dapat itama na

sa "dalawang raliyistang inaresto, laya na"

iyan ang hirap pag tamad ang nagsasalin

google translate o A.I. na ang gagamitin

nagiging Barok tuloy ang salita natin

tila baga Kastilaloy ay uso pa rin

di ba nakikita ng editor ang ganyan?

dahil mabilisang ulat, hinahayaan?

Barok ang A.I. sa pagsalin ng salitâ

huwag asahan ang A.I. sa Salin-Wikà

kung Pinoy ang nagsulat ay mahahalatâ

ngunit kung A.I., wika'y binabalahurà

- gregoriovbituinjr.

03.02.2026

Total lunar eclipse sa Marso 3, 2026

TOTAL LUNAR ECLIPSE SA MARSO 3, 2026

napabalita sa isang pahayagan

total lunar eclipse ay masasaksihan

at makikita natin sa kalawakan

isang astronomikal na kaganapan

kung saan ang sabi'y tatakpan ng buwan

ang anino ng mundo mula sa araw

daigdig ay direktang nasa pagitan

ng araw at buwan, kaya ang anino

ng daigdig ay lubos na tumatakip

sa buwan, at sinasalà ng liwanag

ng araw ang ating atmospera, buwan

naman ay magmumukhang mamula-mula

ang sabi pa'y ligtas itong panoorin

ng karaniwang mata lamang, di tulad

ng solar eclipse na kinakailangan

mong magsalamin, proteksyunan ang mata

isang oras umano ang itatagal

niyong pinakamatingkad na bahagi

ng eklipse't magpapakita ang buwan

ng kakaibang pula at maliwanag

isa ngang pagkakataong pambihirà

para sa tulad kong Bituin at makatâ

ang ibinalita ng astronomiya

isang paksang nais kong pag-aralan pa

- gregoriovbituinjr.

03.02.2026

* tula't ulat batay sa pahayagang Pang-Masa, Pebrero 27, 2026, p.7

Nakakapagod mang magsulat

NAKAKAPAGOD MANG MAGSULAT

nakakapagod mang magsulat

gagawin ko pa rin ang lahat

ng kaya kahit anong bigat

upang magsulat at magmulat

ako man ay abang makatâ

kumakathâ para sa madlâ

ng kwento, tulâ at pabulâ

asahang pluma'y magdadagtâ

pag pagod, magpahinga muna

at ipikit ang mga mata

isiping mayroong pag-asa

pag ang masa'y nagsama-sama

kumain at maging malusog

upang sa diwa'y umimbulog

ang mga paksang may indayog

na sa puso'y nakadudurog

- gregoriovbituinjr.

03.02.2026

* litrato mulâ sa larong Word Connect sa selpon

AlTangHap

ALTANGHAP

ALmusal, TANGhalian, HAPunan - Altanghap

minsan o madalas, iyan ang kinakain

habang nagninilay, hinahabi'y pangarap

at sinusulat ng pluma'y isyung pambayan

kanina, inulam ko'y talbos ng sibuyas

kahalo'y kamatis at pinitpit na bawang

mayroon pang tuyong sapsap at tuyong biklad

pinagsabay ang almusal at tanghalian

iyon pa rin ang inulam ko ngayong gabi

pagkat kayrami, di naubos ng tanghali

altanghap na'y sadyang nakagawian dini

lalo't may pupuntahan at nagmamadali

ganyan ang buhay ng isang bálo tulad ko

mahalaga'y lamnan ang tiyan, walang sakit

mag-altanghap at tiyaking may ehersisyo

at makapagsulat pa rin, sulit na sulit

- gregoriovbituinjr.

03.01.2026

Daksipat pala'y teleskopyo

DAKSIPAT PALA'Y TELESKOPYO  

mayroon palang wikang Filipino

sa largabista o sa teleskopyo

subalit wala pa sa diksyonaryo

nang ito'y talagang saliksikin ko

kung ang matematika ay sipnayan

at ang aritmetika ay bilnuran

kaybuting daksipat ay natutunan

doon pa sa krosword na sinagutan

marahil galing ito sa Cebuano

dakô o malaki'y makikita mo

sa sipat o sinilip mong totoo

dakô at sipat, daksipat na ito

kuro-kuro ko'y dapat matiyak pa

salita'y saan nagmulâ talaga

hinanap ko ang etimolohiya

daksipat ay nasa Wikipedia na

pasya ko'y gamitin na ang daksipat

sa pagtulâ at kwentong isusulat

wikang sarili'y payabunging tapat

sa salitang ito, daghang salamat!

- gregoriovbituinjr.

03.01.2026

* mula sa palaisipan sa pahayagang Pang-Masa, Pebrero 24, 2026, p.7

CAPITOL, TOPICAL, OPTICAL, COALPIT

CAPITOL, TOPICAL, OPTICAL, COALPIT

pitong rambol na titik ang pinilit

kong buuin, lahat ng letra'y gamit

apat na salita'y nabuong saglit:

CAPITOL, TOPICAL, OPTICAL, COALPIT

nakatutuwang makita ang ganyan

tulad din ng BEDROOM at BOREDOM iyan

inip ka na ba sa iyong tulugan?

SILENT ay LISTEN; SILENCE ay LICENSE man

tara, minsan, maglaro ng Word Connect

nang sa BEDROOM ay di BOREDOM ang hibik

hulaan lang sa nirambol na titik

ang salitang buuin mong tahimik

ganyan, Word Connect pag nagpapahinga

nalilibang ang sariling may dusa

panahong wala mang kwento'y may kwenta

minsan sa lumbay ito'y tagasalba

- gregoriovbituinjr.

02.28.2026