Diwa't salita

DIWA'T SALITA

"Thoughts are the gun. Words are the bullets." ~ tatak mula sa isang tshirt

sa pagkatha ng kwento o tula

dapat malay sa diwa't salita

ugnayan ng dalawang adhika'y

paano ginagamit ng tama

mula sa kasabihang masiste

kaisipan ang tangan mong riple

salita naman ang punglo dine

ang diwa't salita ang mensahe

sa pag-akda ng tula o kwento

nobela, o sanaysay man ito

diwa't salita'y gamiting wasto

nang may kapayapaan sa mundo

ang bumuo ng sibilisasyon

ay diwa't salita ng kahapon

na nagagamit pa hanggang ngayon

at mga sunod pang henerasyon

- gregoriovbituinjr.

09.29.2024

Mula sinapupunan hanggang hukay

MULA SINAPUPUNAN HANGGANG HUKAY

sa aking ugat ay nananalaytay

ang dugong bayani ngunit may lumbay

dapat na mayroong pagkakapantay

mula sinapupunan hanggang hukay

kaya patuloy kaming nangangarap

ng isang sistemang di mapagpanggap

kundi lipunang walang naghihirap

pagkat ginhawa na'y danas nang ganap

kaibigan, maaari ba nating

sabay-sabay na ito'y pangarapin

ang pagsasamantala'y gagapiin

at lipunang may hustisya'y kakamtin

kaya ipaglaban nating totoo

maitayo'y lipunang makatao

may pagkakapantay-pantay ang tao

at walang sinumang api sa mundo

- gregoriovbituinjr.

09.26.2024

Papogi lang ang mga trapo

PAPOGI LANG ANG MGA TRAPO

ibinulgar ng Mambubulgar ang katotohanan

na ibinotong mga artista'y papogi lamang

na di makapagserbisyo ng matino sa bayan

ika nga ng sambayanan, sila'y hanggang porma lang

marami nga raw namamatay sa akala, di ba?

akala ng masa, gaganda na ang buhay nila

dahil binoto'y idolo nilang bida't artista

ngayon, tanong niya: "Ba't puro papogi lang sila?"

pinakitang nagdarasal ang masa sa litrato

na sinisisi'y mga artistang kanyang idolo

sumagot naman ang langit sa mahirap na ito:

"Iyan ang napapala ng bobotanteng tulad mo!"

walang pinag-iba sa dinastiyang pulitikal

na ilang henerasyon nang naupo nang kaytagal

na lugar ay hinahawakan ng kamay na bakal

subalit pag-unlad ng buhay ng masa'y kaybagal

tama na ang pamumuno ng mga naghahari

palitan na ang bulok na sistema, hari't pari

dapat tayong magkaisa sa diwang makauri

ilagay sa posisyon ay atin namang kauri

- gregoriovbituinjr.

09.23.2024

* komiks mula sa pahayagang Bulgar, Setyembre 23, 2024, pahina 4

Pera ng bayan

PERA NG BAYAN

paano ba dapat gamitin ang pera ng bayan?

dapat batid iyan ng sinumang nanunungkulan

dahil sila'y halal, ibinoto ng taumbayan

dapat sa kapakanang pangmasa ang katapatan

perang di dapat magamit sa sariling interes

kundi sa kapakanan ng maraming nagtitiis

sa hirap dahil sa kapritso ng kuhila't burgis

na katiwaliang ginawa'y makailang beses

dapat pera ng bayan ay gamitin sa serbisyo

ngunit di sa kapakanan ng tusong pulitiko

di para sa dinastiyang pulitikal at trapo

at lalo na, serbisyo'y di dapat ninenegosyo

kayraming corrupt na pera ng bayan ay inumit

iba'y ginagamit upang sila'y iboto ulit

dapat batid nilang iulat paano nagamit

ang pera ng bayan, gaano man iyon kaliit

ah, wala tayong kakampihan sa sinumang paksyon

ng naghaharing uri, kampon man niya o niyon

maging tapat lang ang halal sa sinumpaang misyon

ay makatitiyak ng suporta sinuman iyon

- gregoriovbituinjr.

09.23.2024

* ulat at litrato mula sa People's Journal Tonight, Setyembre 23, 2024

Salin ng First Quarter Storm: Unang Sigwa ng Sangkapat o Sigwa ng Unang Sangkapat?

SALIN NG FIRST QUARTER STORM: UNANG SIGWA NG SANGKAPAT O SIGWA NG UNANG SANGKAPAT?

Munting pagninilay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nitong ikalimampu't dalawang anibersaryo ng batas militar ay dumalo ang inyong lingkod sa paggunita sa araw na ito sa isang aktibidad sa Bantayog ng mga Bayani. May aktibidad sa awditoryum na puno ng maraming tao.

Mataman akong nakinig sa mga nagsalita. Narinig ko sa isang tagapagsalita ang "Unang Sigwa ng Sangkapat" na siyang pagkakasalin o translasyon umano ng First Quarter Storm. Dalawang beses niya itong inulit, at isinulat ko agad ito sa munti kong kwaderno. Bakasakaling magamit ko sa sanaysay, tula at iba pang sulatin.

Subalit napaisip din ako. "Unang Sigwa ng Sangkapat" nga ba ang totoong salin ng First Quarter Storm? O baka naman Sigwa ng Unang Sangkapat, na siya kong palagay. Bakit kamo?

Sa "Unang Sigwa ng Sangkapat", ang noun o pangngalan ay Sangkapat o Quarter. Kung gayon, ang "Unang Sigwa" ang adjective o pang-uri.

Subalit pag ating sinuri ang pariralang First Quarter Storm, ang pangngalan o noun sa First Quarter Storm ay Storm, hindi Quarter. Kumbaga iyon ang pinakapaksa.

Anong klaseng storm iyon? First Quarter. Kaya ang First Quarter ang pang-uri o adjective ng Storm. Kaya dapat munang isalin ang First Quarter o Unang Sangkapat. 

Sa First Quarter naman, ang noun ay Quarter at ang adjective ay First.

Pag isinalin sa Ingles ang "Unang Sigwa ng Sangkapat" ay First Storm of Quarter, dahil ang Unang Sigwa ay First Storm.

Pag isinalin sa Filipino ang First Quarter ay Unang Sangkapat. Samakatuwid, ang salin ng First Quarter Storm ay Sigwa ng Unang Sangkapat, kung pagbabatayan ang balarilang Filipino. Hindi Unang Sangkapat Sigwa, lalong hindi rin Unang Sigwa ng Sangkapat.

ANG SALIN NG FQS

Sigwa ng Unang Sangkapat ang tamang salin

ng First Quarter Storm, salin para sa akin

kaya nga hindi Unang Sigwa ng Sangkapat

dahil First Storm of Quarter ang masisipat

tingnan natin ang pagkakapwesto ng Storm

makikitang siya'y noun o pangngalan doon

habang First Quarter ay adjective o pang-uri

ng Storm, pag iyong sinipat at sinuri

kung may nagkamali man ay maitatama

lalo't salin ng First Storm ay Unang Sigwa

sa pwestuhan, adjective ang First, noun ang Quarter

at Unang Sangkapat ang salin ng First Quarter

tagapagsalita'y buong nirerespeto

subalit sana'y matanggap ang pagwawasto

paumanhin, sana'y di ako nakasakit

ng damdamin, ngunit wastong salin ay giit

09.21.2024

Maibabalik nga ba ang kahapon?

MAIBABALIK NGA BA ANG KAHAPON?

may dalawang kahulugan ang katanungang iyon

umaasang maibabalik pa ang dating buhay

o huwag nang ibalik ang mga nangyari noon

kung saan panahong iyon ay kayraming namatay

ibalik ang dati na ang mga mahal sa buhay

ay di pa nabiktima ng buhong na diktadura

upang di natin dinaranas ang kaytinding lumbay

may desaparesido at bulok pa ang sistema

"Batas Militar, Parang Pamilyar", iyan ang tema

ng paggunita sa naganap na marsyalo noon

"Bagong Lipunan, Bagong Pilipinas", anong iba?

kaya "Never Again, Never Forget" ay ating misyon

huwag na nating ibalik ang kahapong kaytindi

na mismong diktadura'y halimaw sa mamamayan

nabiktima't humihiyaw ng hustisya'y kayrami

sapilitang iwinala'y di pa natatagpuan

ibabalik ba ang kahapong walang diktadura?

bakasakaling buhay pa ang ating minamahal...

"Never Again, Never Forget", halina't magkaisa

nangyari noon ay paghanguan natin ng aral

- gregoriovbituinjr.

09.21.2024

* ang bidyo ay kuha ng makatang gala sa paggunita sa ikalimampu't dalawang anibersaryo ng batas militar, sa pangunguna ng Philippine Alliance of Human Rights Advocates (PAHRA), sa Bantayog ng mga Bayani, Setyembre 21, 2024

* inawit ng Soulful Band ang awiting Pana-Panahon ni Noel Cabangon, at sumabay naman sa pag-awit ang mga dumalo sa pagtitipon

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/uKuFUPiNZ6/ 

Paglutang ng saksi

PAGLUTANG NG SAKSI

sa komiks na Bugoy ni Mang Nilo

sa dyaryong P.M. mababasa mo

ang usapan ng dalawang pulis

hinggil sa paglutang daw ng witness

tanong: nahan ang witness sa krimen

sabi mo, lumutang na ang witness

sagot sa kanya'y ikauuntog

lumutang na ang saksi... sa ilog

nabiktima ng 'salvage' ang saksi

biktima ng sinumang salbahe

komiks iyon na dapat patawa

nabanggit ay kawalang hustisya

ang pinaslang na saksi sa krimen

na sa korte marahil aamin

ngunit saksi'y inunahang sadya

ng mga salbaheng gumagala

akala mo'y tatawa ka sa joke?

binunyag pala'y gawaing bugok

may malagim na katotohanang

ang hinihiyaw ay katarungan

- gregoriovbituinjr.

09.21.2024

* komiks mula sa pahayagang Pang-Masa, Setyembre 20, 2024, pahina 7

Astang Diyos?

ASTANG DIYOS?

pag mga batang babae ay kanya raw ginalaw

ay di siya kundi Diyos sa kanila'y gumalaw

nagbabanta ang "angel of death" pag sila'y tumutol

ang gawaing ganito'y paano ba mapuputol?

kaytinding sinabi ni Senadora Hontiveros

sa suspek na panginoon, "Huwag kang astang Diyos!"

dahil krimen ng pastor ay krimen sa sambayanan

"People of the Philippines versus" suspek na pangalan

paano ba lalabanan ang "appointed son of God"

lalo na't kayrami pa nitong kabig at alagad

sana'y mapatunayan ang mga krimen ng suspek

mabigyang hustisya ang kinulapulan ng putik

pati ba Diyos ay ginagamit sa panghahalay?

ng mga batang babaeng walang kamalay-malay

ang mag-astang Diyos sa bayan ay talagang dagok

sa krimeng gawa sa kulungan ay dapat mapasok

- gregoriovbituinjr.

09.15.2024

* ulat at litrato mula sa pahayagang Abante, Setyembre 15, 2024, headline at pahina 2

Sa ikatatlumpu't isang anibersaryo ng BMP

SA IKA-31 ANIBERSARYO NG BMP

bumabating taospuso't taas-kamao

sa ikatatlumpu't isang anibersaryo

ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino

tuloy ang laban, kasama, mabuhay kayo!

magpatuloy tayo sa misyon at adhika

na pagkaisahin ang uring manggagawa

kumikilos tayo sa layuning dakila

na bulok na sistema'y wakasan nang sadya

pangarap na sistema'y walang hari't pari

walang tusong kapitalista't naghahari

di na iiral ang pribadong pag-aari

na dahilan ng pagkaapi nitong uri

sulong, itayo ang sosyalistang lipunan

na walang elitista't burgesyang gahaman

lipunang walang pinagsasamantalahan

at umiiral sa bansa ang katarungan

- gregoriovbituinjr.

09.14.2024

Pagbaka sa kaplastikan

PAGBAKA SA KAPLASTIKAN

tadtad ng plastik sa basurahan

sa kalupaan, sa karagatan

ngunit tadtad din ng kaplastikan

sa pulitika't pamahalaan

kinain ng isda'y microplastic

na sa tiyan nila'y sumisiksik

mata kaya natin ay tumirik

pag kinain ang isdang may plastik?

kayraming kaplastikan sa mundo

na di pa malutas ng gobyerno

kayraming plastik na trapo't tuso

plastik ba ang lilipol sa tao?

tara nang maghanap ng solusyon

sa kaplastikan ba'y anong tugon?

- gregoriovbituinjr.

09.13.2024