Dagdag sahod

DAGDAG SAHOD

makabuluhang dagdag sahod

ng manggagawa, ipaglaban

makatarungan kung masunod

ang wasto nilang kahilingan

mga manggagawa na'y gipit

sa kakarampot nilang sweldo

kaya kanilang ginigiit

na mapataas naman ito

minimum wage ng manggagawa

suriin mo't kaybabang tunay

lalo sa probinsya sa bansa

kaya dapat sweldo'y magpantay

pambansang minimum na sahod

na sevenhundred fifty pesos

kahilingang tinataguyod

upang pamilya'y makaraos

one thousand six hundred pesos daw

ayon sa NEDA ang living wage

kalahati lang pag pinataw

ay sapat na pang-minimum wage

kapitalista'y tubong limpak

kaya bulsa'y di masasaktan

obrero'y di gapang sa lusak

kung kahilingan ay pagbigyan

manggagawa, magkapitbisig

upang simpleng hiling n'yo'y kamtin

iparinig ang inyong tinig

pamahalaan nawa'y dinggin

- gregoriovbituinjr.

03.14.2022

* litratong kuha ng makatang gala sa pagkilos niyang nilahukan

Ang makata

ANG MAKATA

tinuring mang makatang isang kabig, isang tula

ako'y makata ng lumbay na madla'y di matuwa

dahil sa katotohanang nilalantad kong kusa

yaong nangyayari sa lipunan, kayraming paksa

hinggil sa tunggalian ng kapital at paggawa

hinggil sa labanan ng mga api't mararangya

hinggil sa debate ng mga tutula't tulala

sa pagitan ng mga tutol sa trapo't kuhila

hinggil sa mga kapitalista at manggagawa

hinggil sa pingkian ng kanilang espada't dila

hinggil sa tunggalian ng magkakaibang diwa

o sa labanan ng prinsipyadong obrero't wala

tusong burgesya laban sa mga kaawa-awa

maluluhong elitista laban sa maralita

pagsasamantala sa mga dukhang dapang-dapa

hangga't may hininga pa, ako'y tutula't tutula

tinuring mang makatang isang kabig, isang tula

o kaya'y manunulang isang kahig, isang tuka

di ko na hangad na sa tula ko, madla'y matuwa

mahalaga'y nagsisilbi sa manggagawa't dukha

- gregoriovbituinjr.

03.14.2022

Bakas sa nadaanan

BAKAS SA NADAANAN

doon sa aking nadaanan

ay may bakas ng nakaraan

kayrami bang pinagdaanan

sa mga panahong nagdaan

nais kong humakbang palayo

subalit saan patutungo

ang tulad kong nasisiphayo

ngunit di naman sumusuko

tititig na ba sa kisame

ang tulad kong dumidiskarte

sa pagtula o mga arte

na isang gawaing masiste

lipunang makatao kaya'y

maitayo ng manggagawa

ang taumbayan ba o madla'y

laban sa sistemang kuhila

ah, kayrami kong naiisip

mga katagang di malirip

solusyon kaya'y mahahagip

upang hininga'y di magsikip

buhay ng dukha'y nakalugmok

ang makata'y nakayukayok

kung palitan sistemang bulok

ito kaya ay matatarok

- gregoriovbituinjr.

03.14.2022

Kwento: Saan Patungo ang Maralita?

SAAN PATUNGO ANG MARALITA?

Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

Saan nga ba nanggaling ang mga maralita? Bakit nga ba kayraming mga maralita? Ayon sa PAMALU o Panimulang Aralin ng Maralitang Lungsod, ang mga maralitang lungsod ay nagsulputang kabute matapos ang Ikalawang Daigdigang Digmaan (hindi Ikalawang Digmaang Pandaigdig, na nakasanayang gamitin ngunit maling salin ng World War Two). Mula sila sa mga malalayong lalawigan na sinira ng digmaan. 

Tinawag silang maralitang lungsod dahil sila’y mahihirap na pamilyang napunta sa marangyang lungsod. Sila ang mga mahihirap na walang kakayanang mabili ang pangunahing pangangailangan, kung hindi man sapat, kulang o gipit sa salapi o sinasahod, o kita mula sa diskarte upang maipanggastos at mabili ang mga kailangan, pangunahin na ang pagkain at gamot.  Sila’y mga maralitang walang pag-aaring lupa kaya nakikitirik sa lupa ng pamahalaan o sa pribado.

Mas marami akong nalaman sa laban ng maralita nang ma-deploy ako bilang staff sa pambansang samahan ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML) noong 2001 na nakikibaka na ang lider nitong si Ka Roger Borromeo o KR, at nakikinig ako sa kanyang mga sinasabi hinggil sa buhay, karanasan at kasaysayan ng mga maralita.

Ayon sa kanya, maraming nagugutom, at maraming maralitang ang mga bahay ay dinedemolis. 1997 nang pormal ko siyang makadaupang palad sa laban ng mga maralitang taga-North Triangle, na kinatatayuan ng TriNoMa ngayon. Bagamat una ko siyang nakita sa basketball ball court ng Estella Maris College sa ikalawang Kongreso ng KPML noong Nobyembre 27, 1994 kung saan lider-kabataan pa ako noon bilang Basic Masses Integration (BMI) officer ng KAMALAYAN (Kalipunan ng Malayang Kabataan). Napunta ako bilang staff ng Sanlakas noong ikalawang Kongreso nito noong Agosto 1996. 

Hulyo 1997 ay muli kong nakadaupang palad si KR sa matinding labanan sa Sitio Mendez sa Lungsod Quezon, kung saan nademolis ang mga bahay at napalayas ang mga maralita sa kanilang mga tahanan. Hanggang sila’y magkampo sa Quezon City Hall. Matapos ang isang buwan ay nakabalik ang mga maralita sa Sitio Mendez at nagmartsa sila sa tinaguriang Martsa ng Tagumpay noong kalagitnaan ng Agosto 1997. Iyon ay sa tulong ng KPML, Sanlakas, at iba pang samahan ng maralita, pati na ni QC Mayor Ismael Mathay na siyang naging daan upang makabalik sa kinatitirikan ng kanilang lupain ang mga maralita.

Subalit saan nga ba patungo ang mga maralita? Mula 2001 hanggang 2008 ay naging staff ako ng KPML. Matapos ay napunta ako sa Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP) bilang staff. Nang mahalal akong sekretaryo heneral ng KPML sa ikalimang pambansang kongreso nito noong Setyembre 2018 ay pormal akong nakabalik sa KPML at patuloy na naglilingkod sa maralita.

Ang pagiging maralita o mahirap ay isang matinding suliraning kinakaharap natin sa kasalukuyan. Bagamat nakakasabay ang bansa sa pag-unlad ng teknolohiya, ang mga maralita ay nakakasabay din, lalo na’t may mga selpon din silang gamit. Ito ay naging mahalagang gamit upang makontak at makausap ang mga mahal sa buhay. Gayunpaman, marami pa rin ang nagugutom, hindi sapat na nakakakain, mababa ang sahod, ang iba’y walang trabaho. Samutsari talaga ang dahilan ng kahirapan.

Ano ang dapat nating gawin? Marahil, bukod sa isa-isang maghanap ng pagkakakitaan o trabaho, dapat kolektibong kumilos ang maralita na hingin sa pamahalaan na mabigyan sila ng trabaho. 

Bagamat naniniwala naman tayong huwag iasa sa pamahalaan ang lahat, subalit dapat tayong mag-organisa upang palitan ang sistema ng lipunang wala namang pakialam sa ating abang kalagayan. 

Kumilos tayo tungo sa isang lipunang makatao, na walang pagsasamantala ng tao sa tao dulot ng hayok sa tubong sistemang kapitalismo. Sa bagong sistemang iniisip natin, hindi indibidwalismo ang iiral kundi kolektibismo. Pag-aaralin natin ang lahat ng walang itinatangi kung mahirap man siya o mayaman. Gayundin naman, matuto tayong gamitin ng tama kung ano ang bigay ng kalikasan at huwag sirain ito. Ang mga magsasakang gumagawa ng pagkain ay hindi dapat naghihirap. Ang mga masisipag na manggagawa ay hindi dapat kontraktwal bagkus gawing regular sa trabaho. Tanggalin ang mga linta na manpower agencies na wala namang ambag sa produksyon. 

Kung maitatayo natin ng wasto at ganap ang lipunang makataong pangarap natin, baka wala nang tawaging maralita, kundi tatawagin silang kapwa. At ang lahat ay nagpapakatao at nakikipagkapwa.

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Marso 1-15, 2022, pahina 15-16.

Putikang daan

PUTIKANG DAAN

lulusong ka sa putikan

sa araw-araw ba naman

pagkat doon ang tahanan

sa makipot na looban

pader pa'y nakatagilid

ang banta nito'y di lingid

parang pansakal na lubid

nakakapatid ng litid

sila'y iskwater sa turing

bahay ay di nila angkin

pag minsan, walang makain

may pagpag, di gugutumin

iskwater na nalalantad

sa progresong tila huwad

istrukturang pinaunlad

nagniningning ngunit hubad

umunlad ang mga tulay

at gusaling matitibay

di umunlad dukhang buhay

na animo'y nasa hukay

maalikabok ang daan

lalo't araw, kainitan

dahil kagabi'y umulan

ay nagputik ang lansangan

nasaan na ang pag-unlad

kung putik ang nilalakad

dukha'y ginhawa ang hangad

ngunit sa hirap ay babad

ang daan man ay maputik

kung masa'y magkapitbisig

kung karapatan ay giit

kakamtin din yaong langit

- gregoriovbituinjr.

03.13.2022

* litratong kuha ng makatang gala sa pinuntahang lugar ng maralita

Makipot sa looban

MAKIPOT SA LOOBAN

napakakipot ng daan

sa pinuntahang looban

mga dukha'y tinitirhan

ang lupang di ari't yaman

baka mapalayas sila

sa lupang di pa kanila

nagpapatulong ang masa

sa pananahanan nila

bahay nila'y dikit-dikit

barongbarong, maliliit

pag apoy ay pinarikit

sunog na sa isang saglit

bakit sistema'y ganito

ang tanong nila't tanong ko

silang mamamayan dito

ay iskwater sa bayan ko

araw-gabi, kumakahig

nagugutom, inuusig

silang mga walang tinig

ay dapat magkapitbisig

ganyang buhay sa looban

hirap din ang kalooban

ang kaginhawahang asam

ay kailan makakamtan

- gregoriovbituinjr.

03.13.2022

* litratong kuha ng makatang gala sa pinuntahang lugar ng maralita

Panawagang pangkalusugan

PANAWAGANG PANGKALUSUGAN

mahalagang pundasyon ng mga kababaihan

ang ipaglaban ang kalusugan ng mamamayan

namnamin lamang natin ang kanilang panawagan

nang pinaglalaban nila'y ating maunawaan:

"Pandemya sa kalusuga't kahirapan, wakasan!"

"Universal Health Care ay ipatupad at pondohan!"

panawagang mapagpalaya sa kababaihan

hiling nilang dapat tugunan ng pamahalaan

na kung si Ka Walden Bello na ating kandidato

ay maipanalo't mauupong Bise Pangulo

panawagan ng kababaihan ay sigurado

matutupad ang makatarungang hiling na ito

kaya sa kalusugan ng bayan, kasangga natin

sina Ka Leody de Guzman, lalo si Ka Walden

kaya patuloy nating isulong ang adhikain

sa kalusugan ng sambayanan, ating mithiin

- gregoriovbituinjr.

03.13.2022

* litratong kuha ng makatang gala sa rali noong Araw ng mga Kababaihan    

Hatinggabi na

HATINGGABI NA

hatinggabi na, dapat matulog

lalo't isip na'y kakalog-kalog

subalit mag-ingat pagkat busog

baka bangungutin, maging itlog

hatinggabi na, nagninilay pa

di makatulog, nag-aalala

anong dami ng isyu't problema

ng bansa't naorganisang masa

hatinggabi na, ika'y umidlip

baka may magandang panaginip

solusyon sa problema'y malirip

at pagkagising, may masasagip

hatinggabi na, tulog na tayo

sa munti nating banig, mahal ko

nang makagising ng alas-singko

maagang mamamalengke ako

sinalubong ko ang hatinggabi

na sa pagmamahal ay sakbibi

at sa aking sinta'y nagsisilbi

sa mutya kong kabigha-bighani

- gregoriovbituinjr.

03.12.2022

Ka Leody para sa Climate Justice

KA LEODY PARA SA CLIMATE JUSTICE

pambato natin sa panguluhan

Ka Leody de Guzman ang ngalan

manggagawa, makakalikasan

may prinsipyo, may paninindigan

sa Climate Walk, siya'y nakiisa

ako'y saksi nang siya'y sumama

sa unang araw d'un sa Luneta

santaon matapos ang Yolanda

Climate Justice ay kanyang unawa

bilang isang lider-manggagawa

pinaliliwanag niyang sadya

kalagayan ng klima sa madla

ako ang kanilang kinatawan

sa Climate Walk, mahabang lakaran

mula Luneta hanggang Tacloban

kinaya rin, nakatapos naman

Ka Leody'y ayaw ng Just-Tiis

ang kanyang adhika'y Climate Justice

climate emergency'y bigyang hugis

nang serbisyo sa tao'y bumilis

sa Climate Justice, ating pambato

si Ka Leody para pangulo

kung nais natin ng pagbabago

Manggagawa Naman ang iboto

- gregoriovbituinjr.

03.12.2022

Pabahay para sa maralita

PABAHAY PARA SA MARALITA

"Pulitika ng mamamayan, hindi ng iilan!"

makahulugang pagbabagong dapat makagisnan

na sa panahong ito'y panawagang makatwiran

pagbabago ng sistema'y ating ipagsigawan

pagkat ang pulitika'y di lamang para sa trapo

na ang serbisyo publiko'y ginagawang negosyo

ang pag-aaring publiko'y ginagawang pribado

kaya lalo nang naghihirap ang dukha't obrero

kaya sa halalang ito'y dapat may magbago na

pagkat di na ubra iyang sistema ng burgesya

na magserbisyo sa tao'y utak-kapitalista

na halos buong bansa na ang gustong maibenta

"Bagong Botante, Bagong Pulitika!" itong nais

ng mamamayan laban sa mga mapagmalabis

sa kapangyarihan, habang ang madla'y nagtitiis

sa mga tusong trapo, bagang nila'y nagtatagis

"Pabahay para sa maralita," laging pangako

ng mga pulitikong kundi balimbing, hunyango

tuwing kampanyahan, subalit kapag nakaupo

kanilang pangako sa maralita'y napapako

"Pulitika ng mamamayan, hindi ng iilan!"

iguhit na natin ngayon ang bagong kasaysayan

isang kauri natin si Ka Leody de Guzman

na dapat nating maipanalo sa panguluhan

upang mapatupad ang kaytagal nating pangarap

sapat at abotkayang pabahay sa mahihirap

pag si Ka Leody'y manalo't maupo nang ganap

ay mapatupad ito sa dukhang dapat malingap

- gregoriovbituinjr.

03.12.2022

* litratong kuha ng makatang gala noong Women's Day