Huwebes, Pebrero 9, 2023

Tatlong pritong tilapya

TATLONG PRITONG TILAPYA

kahapon, bumili ako ng tatlong isda
nang sa buong maghapon ay ulam kong sadya
trenta'y singko pesos bawat pritong tilapya
madalas, ganyan ang buhay nitong makata

ang isa'y inulam ko na kinagabihan
isa'y pinagsamang almusal, tanghalian
isa pa'y iuulam mamayang hapunan
madalas, ganyan kaming tibak na Spartan

hahaluan ng sibuyas, bawang, kamatis
upang sa kagutuman ay di na magtiis
ganyan man, di kami pulubi sa dalisdis
kundi tibak, kalaban ng nagmamalabis

tatlong pritong isda sa maghapon, magdamag
basta iwing katawan ay di mangangarag
na sa pagkilos, patuloy na nagsisipag
nang sistemang bulok ay tuluyang malansag

- gregoriovbituinjr.
02.09.2023

Kwento - Ito ang ating isyu! Ito ang ating laban!

ITO ANG ATING ISYU! ITO ANG ATING LABAN!
SAMA-SAMA NATING IPANALO ITO!
Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nag-usap ang iba’t ibang sektor ng lipunan hinggil sa iba’t ibang isyu nilang kinakaharap.

Ayon sa isang lider ng mga vendor, “Madalas kaming hinahabol sa aming paglalako ng kalakal. Masama bang mabuhay sa sariling sikap. Nais pa nilang sunugin ang aming mga kalakal. Bakit? Sila ba ang namuhunan dito? Inutang nga lang namin ito sa Bumbay!”

Sabi naman ng isang lider-maralita, “Karapatan sa paninirahan ang aming ipinaglalaban. Subalit lagi kaming nangangamba sa mga banta ng ebiksyon at demolisyon. Madalas pang pag dinemolis ang aming bahay ay biglaan at wala man lang negosasyon. Hindi ba kami tao tulad nila? May dignidad din kami kahit mahirap. Paano na ang aming pamilya pag nawalan kami ng tahanan?”

Anang isang lider-manggagawa, “Nais naming maregular sa pinagtatrabahuhan ngunit hanggang ngayon kontraktwakwal pa rin kami. Paano ba maaalis ang salot na kontraktwalisasyon? Mas mataas pa sa minimum wage sa NCR ang isang kilong sibuyas. Aba, paano na namin mabubuhay ng maayos ang aming pamilya?”

Ayon naman sa isang lider ng transportasyon, “Nakaamba sa amin ang PUV modernization kung saan nais ng pamahalaan na palitan na namin ang aming mga sasakyan dahil mausok daw, at dapat bumili kami ng bagong dyip, na itsurang minibus na milyon naman ang presyo. Aba’y saan naman kami kukuha ng ganoong kalaking salapi? Uutangin pa sa Tsina ang mga bagong dyip. Bakit hindi ang nga gawang sariling atin, na mura na, mas matibay pa?”

“Pamahal ng pamahal taun-taon ang presyo ng edukasyon o ng aming matrikula? Hindi ba prayoridad ng pamahalaan ang abotkaya, siyentipiko, ngunit mataas na kalidad ng edukasyon? Nais pa nilang kursong ipakuha sa atin ay yaong magiging alipin tayo sa ibang bansa? Tama ba ang mga ito?”

Sabi ng isang lider ng mga pulubi, “Kami namamalimos lang pero nagbabayad din kami ng buwis pag bumili kaming noodles.”

Sabi naman ng isang lider-kababaihan, “Hindi lang double burden kundi triple-triple burden ang isyu naming kababaihan. Nagtatrabaho na kami, nag-aalaga pa ng mga anak. Nagluluto pa kami habang heto’t ilang buwan nang buntis. Mahal pa naman ang paospital ngayon. Dapat may naipon ka talagang pera, kundi’y mangungutang ka. Buti kung laging may mauutangan. Gipit din ang mga kakilala ko.”

Ayon naman sa isa pang lider-kababaihan, “Napakamahal na rin ng presyo ng kuryente. Hindi ko na mapagkasya ang sweldo ng asawa ko.”

“Tumitindi pa ang kinakaharap nating pabago-bagong klima,” ayon sa isang kabataan. “Hanggang ngayon ay hindi pa nagbabawas ng kanilang emisyon ang mga Annex I countries. May sinasabing naaprubahang Green Climate Fund subalit paano natin ito matatamasa? Kailan pa magdedeklara ng climate emergency ang pamahalaan? Balita ko po’y may mga nakabinbin pang aplikasyon upang magtayo ng coal plants?”

Sinuri nila ang kanilang mga karaingan, at nagtutugma ang nakita nilang problema. Isang lider-manggagawa ang naglagom ng kanilang mga karanasan. “Ang pamahalaang ito talaga ay hindi nagsisilbi sa kanyang mamamayan kundi sa negosyo. Lahat ng ating problema, tulad ng demolisyon, kontaktwalisasyon, mataas na presyo ng pangunahing bilihin, at iba pa, ay dahil ang sistema natin ay kapitalismo. Ito ang salot. Nangayupapa ang ating pamahalaan sa altar ng globalisasyon, kaya nais isapribado ang mga ospital upang lumaki ang tubo ng mga pribado. Kaymahal ng presyo ng tubig, kuryente, at iba pang serbisyo tulad ng kalusugan, dahil bahala na ang merkado. Wala na kasing kontrol ang gobyerno sa mga bilihin. Nariyan ang Oil Deregulation Law na anumang oras na gustong itaas ang presyo ng langis, itataas. Walang kontrol ang pamahalaan. Habang sa sahod ng manggagawa, kontrolado kung hanggang saan lang ang gusto ng kapitalista na isweldo sa manggagawa, dahil may Regional Wage Board, hanggang doon lang. Kapitalismo talaga ang problema. Kaya magsama-sama tayo at kumilos upang ilantad talaga ang kasamaan ng sistemang ito!”

Nagtanguan ang iba’t ibang lider ng sektor at nagkaisa silang ipaglaban ang kanilang mga karapatan. Ayon pa sa kanila, “Isyu natin ito! Ipaglaban natin ang mas makabubuti sa higit na nakararami. Sama-sama tayong kumilos upang kamtin ang isang lipunang patas para sa lahat!

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Pebrero 1-15, 2023, pahina 18-19.

Nilay sa usapang FDC sa ZOOM

NILAY SA USAPANG FDC SA ZOOM

proyekto nila'y di lapat sa lupa
at naroon lang sa mga bathala
ang tao'y pinagwawalangbahala
ng uring kapitalista't kuhila

ano bang nararapat nating gawin
nang mga pader na ito'y banggain
ang sama-samang pagkilos ba natin
ay sapat upang sistema'y buwagin

RCEP at iba pa'y pangkanila lang
silang sa daigdig ay mapanlamang
ang globalisasyon ng mga dupang
ay paano nga ba mapapalitan

ilang nilay sa talakayan sa zoom
laban sa sistemang dulot ay gutom
nakikinig habang kamao'y kuyom
at bibig ay di dapat laging tikom

- gregoriovbituinjr.
02.09.2023

Uno

UNO

sa larong sudoku'y matalim ang pagkakatitig
tila idinuduyan sa madilim na daigdig
animo'y dinarama pati malalim na pintig
parang nakaalpas sa malagim na pagkayanig

isang numero na lang at buo na ang sudoku
numero uno ang isulat sa siyam na blangko
linya pababa't linya pahalang ay sagutan mo
dapat sa bawat linya'y walang parehong numero

minsan, pag nakita sa pahayagan, matutuwa
na sa bawat isyu'y isa lang ang nalalathala
mabuti na lang, may app na sudoku na nalikha
kaya nagsusudoku sa selpon pag walang gawa

kayhusay ng nag-imbentong nag-isip nang malalim
anang iba, sa SUnDOt-KUlangot ito nanggaling
sinakluban ng patpat ang binilot na pagkain
makunat, matamis, tingnan mo't ito'y siyaman din

isang larong nakapagbibigay ng kasiyahan
upang sa pagkasiphayo'y makawala rin minsan
habang nagninilay ay hinahasa ang isipan
sa larong itong kapaki-pakinabang din naman

isulat mo na ang uno, huwag nang patagalin
pag nabuo, may susunod pang larong sasagutin
pag gutom ang diwa'y ito ang aking kinakain
pag nadama'y kasiyahan, nakabubusog na rin

- gregoriovbituinjr.
02.09.2023    

Sa tinapayan

SA TINAPAYAN

habang madaling araw pa lang
naroon na sa tinapayan

gusto'y mainit na pandesal
at kape para sa almusal

laging maaga kung humimbing
at madaling araw gigising

upang maabutan ngang sadya
ang bagsakan sa talipapa

at bibili roon ng mura
dadalhin sa tindahan nila

na pag ibinenta'y may patong
upang sa kita'y may pandugtong

ganyan ang araw-gabing buhay
sa tinapayan na tatambay

- gregoriovbituinjr.
02.09.2023

Miyerkules, Pebrero 8, 2023

Hapunan

HAPUNAN

sa aking lungga'y tigib ng lumbay
pagod sa mahabang paglalakbay
sa kawalan ay may naninilay
habang dito'y nagpapahingalay

at maya-maya'y maghahapunan
upang maibsan ang kagutuman
diwa'y tumatahak sa kawalan
di malaman ang patutunguhan

hanggang isa-isang isusubo
yaong mga ulam na niluto
hanggang unti-unti nang maglaho
yaong gutom at pagkasiphayo

babawiin ang nawalang lakas
tatahakin din ang ibang landas
upang kagutuman ay malutas
at maitayo'y lipunang patas

- gregoriovbituinjr.
02.08.2023

Pebrero

PEBRERO

ang buwan ng Pebrero'y pag-ibig
kaya raw nangangamoy pinipig
na si Maganda at si Makisig
ay talaga raw nagkakaniig

katorse'y araw ng mga puso
kaya ang diwata'y sinusuyo
pag-ibig na sana'y di maglaho
mahalagang ito'y laging buo

upang di gumuho ang pangarap
marating ang kabila ng ulap
ang lipunang dapat na malasap
ang ginhawang tila ba kay-ilap

ah, ngayon ay Pebrero na pala
imbes na dapat, kayraming sana
sana'y tuloy pa rin ang pagsinta
sana'y kamtin ang tunay na saya

- gregoriovbituinjr.
02.08.2023

Sa paglalakad

SA PAGLALAKAD

palakad-lakad kung saan-saan
baka ang hanap ay matagpuan
nag-uusisa ng kung anuman
baka sa loob ay makagaan

dahil ang hanap ay mahalaga
upang wala nang magsamantala
upang gintong sibuyas at luya
ay magmura't di na mapamura

mahirap mang kamtin ang pangarap
ay patuloy pa ring nagsisikap
mabatid lang ang dapat na sangkap
upang malasap ang tamang sarap

sa paglalakad ko'y nababatid
ang pakitungong di laging umid
kaysarap ng damang inihatid
pag nalampasan yaong balakid

- gregoriovbituinjr.
02.08.2023

Pinagkaitan

PINAGKAITAN

muli kong napansin sa isang pagtitipon
kung ano talaga ang pagtingin sa tula
hiniling ko mang bumigkas ng tula roon
ay nakalimutan, may tula mang hinanda

anong sakit niyon, sinarili ko na lang
buti pa ang mga grupo ng mang-aawit
nakapagtanghal, makata'y di napagbigyan
gayong paksa'y lapat, pagtula'y pinagkait

baka sa harap lang ng mahilig tumula
nararapat na aming katha'y iparinig
unawa na lang, kaysa magmukhang kawawa
ilathala na lang ang dapat isatinig

minsan, ganyan ang mapait na karanasan
kaya nang minsang may nag-anyaya sa akin
sa tulaan, iyon na'y aking tinanguan
kahit milya-milya pa ang layo sa amin

pagkat isang pambihirang pagkakataon
upang mabigyang katuturan ang sarili
kaya paghahandaan kong mabuti iyon
baka sa tulad lang nila ako may silbi

- gregoriovbituinjr.
02.08.2023

Pamasahe

PAMASAHE

payak lang naman ang panawagan
malimutan mo na ang magselpon
ngunit pamasahe'y huwag naman
haha, natamaan ka ba roon?

kung wala mang paki ang marami
alam ng tsuper sino nang bayad
subalit ang madalas mangyari
may di pala nakabayad agad

magbayad na nang di mapahiya
kahit magselpon, maging alerto
at baka sa agarang pagbaba
sigawan kang "Hoy, pamasahe mo!"

saka mo sasabihing "Sorry po!"
at saka itatago ang selpon
pagkapahiya'y sadyang siphayo
namula ka man ay huminahon

- gregoriovbituinjr.
02.08.2023