Huwebes, Agosto 1, 2024

Sandaang piso lahat

SANDAANG PISO LAHAT

kanina'y nagtungo akong palengke
pawang gulay ang aking pinamili
isang tali ng talbos ng kamote
sibuyas, kamatis at okra pati

kahit alam kong presyo'y nagmahalan
aba'y nakabibigla pa rin naman
presyo ng mga iyon ay sandaan
ngunit iyon na'y aking hinayaan

kamatis nga'y nagmahal na talaga
mantakin mo, isa'y sampu piso na
sampung pirasong okra, dos ang isa
sampu ang santali, laman ay lima

apat na sibuyas ay bente pesos
kapresyo rin ng santali ng talbos
kumpara sa karne, mura nang lubos
sapat lang para sa tulad kong kapos

- gregoriovbituinjr.
08.01.2024

Ang mahabang paglalakad

ANG MAHABANG PAGLALAKAD

ang mahabang paglalakad / ay sadyang nakakapagod
ngunit kung sa bawat hakbang / ay may itinataguyod
na isyu ng dukha, masa, / klima, ako'y nalulugod
tulad na lang ng Climate Walk, / ah, di ako mapapagod

sasamahan ko rin pati / nagmamartsang magsasaka
maging mga katutubong / hustisya ang ninanasa
na ang lupaing ninunong / ipinaglalaban nila
ay maipagtagumpay na't / karapata'y makilala

patuloy ako sa lakad / at tatahakin ang landas
daan mang masalimuot, / bawat gubat ma'y may ahas
tag-init man o tag-ulan / o sa panahong taglagas
pangarap ay aabutin, / may bungang sana'y mapitas

parang si Samwel Bilibit / na sa lakad ay patuloy
lakad lang ako nang lakad / nang walang paligoy-ligoy
at magtatanim ng binhi / sa lupa, di sa kumunoy
upang lumago't mamunga, / mukha man akong palaboy

kahit nakakapagod man / ang paglalakad na ito
ay magpapatuloy pa rin / tungo sa pupuntahan ko
ang pagkabigo't pagsuko'y / wala sa bokabularyo
tanging kamatayan lamang / ang pipigil sa tulad ko

- gregoriovbituinjr.
08.01.2024

Upang magwakas ang kahirapan

UPANG MAGWAKAS ANG KAHIRAPAN

"But kings and mightiest potentates must die,
for that's the end of human misery."
~ from Henry VI, by William Shakespeare

sinulat na noon ni Shakespeare ang katotohanan
dapat elistista't burgesya'y mawalang tuluyan
nang magwakas ang pagsasamantala't kaapihan
na dinaranas ng sinuman at ng aping bayan

aniya, patayin ang mga trapo, hari't pari
silang nagpapasasa sa pribadong pag-aari
silang dahilan ng hirap ng inaaping uri
silang mapagsamantala'y sadyang kamuhi-muhi

ngunit may batas silang mga mapagsamantala
korte, senado, kongreso, pulis, ay kontrol nila
pati iyang simbahan, paaralan, at masmidya
upang mamamayang inaapi ay di mag-alsa

kaya dapat tayong kumilos tungong rebolusyon
upang mapagsamantalang uri'y mawala ngayon
kung nais nating mawala ang kahirapang iyon
dapat tigpasin ang ulo ng naghaharing leyon

baligtarin ang tatsulok, kalusin silang todo
salamat, William Shakespeare, at nauunawaan mo
gamit ang panitikan, sinulat mo ang totoo
kaya tulad kong makata sa iyo ay saludo

- gregoriovbituinjr.
08.01.2024

Miyerkules, Hulyo 31, 2024

Ang tungkulin ng makata

ANG TUNGKULIN NG MAKATA

"Poets are the unacknowledged legislators of the world." ~ Percy Byshe Shelley

ako'y naaalatan sa maraming paksa
na para bang minsan, ayoko nang tumula
pangit na isyu't paksa, nakakatulala
di matanggap ng loob, nakakaasiwa

nariyan ang ginagawa ng trapong bulok
at mga naghahari sa sistemang bulok
patayan, dungisan ng dangal, mga hayok
na sa ating lipunan ay talagang dagok

subalit ang mga makata'y may tungkulin
sa masa ng sambayanan at mundo natin
mga makatang may kakaibang pagtingin
upang ilarawan ang nangyayari man din

kaya narito pa rin akong nagninilay
na aking mga tula'y nagsisilbing tulay
upang masa'y mamulat sa kanilang lagay
sa sistemang itong dapat palitang tunay

di lang namin tungkulin ang pananaludtod
o masdan ang patak ng ulan sa alulod
makata'y para ring kalabaw sa pagkayod
na tangan ang isyu ng pabahay at sahod

ang makata'y tinig ng mga walang boses
ng dukhang sa pagkaing pagpag nagtitiis
ng manggagawang dapat magkabigkis-bigkis
palitan ang lipunang di kanais-nais

- gregoriovbituinjr.
07.31.2024

Ilog sa Montalban at 2 kasama sa Ex-D

ILOG SA MONTALBAN AT 2 KASAMA SA EX-D

kamakailan lamang ay nagpunta kami
sa bahay ng dalawang kasama sa Ex-D
na mula sa Litex, kami'y isang sakay lang
dumalaw, nagtalakayan, at nag-inuman

bago magtanghali nang doon makarating
at nagkita-kita ang mga magigiting
plano ng Ex-D, dalawin bawat kasapi
at iyon ang una sa aming plano't mithi

dating pangulo ng Ex-D yaong dinalaw
plano't proyekto ng grupo'y aming nilinaw
nainom nami'y apat na bote ng Grande
apat na Coke, dalawang Red Horse na malaki

katabi lang ng ilog ang lugar na iyon
bumubula, tila may naglaba maghapon
bago umuwi, ang ilog ay binidyuhan
pagragasa ng tubig ay mapapakinggan

kumusta kaya nang dumating si Carina
sana'y ligtas sila pati na gamit nila
nabatid ko sa ulat, Montalban ay baha
tiyak ilog na ito'y umapaw na sadya

sana ang mag-asawang kasama sa Ex-D
ngayon sana'y nasa kalagayang mabuti
nawa bago magbagyo sila'y nakalabas
at nakaakyat din sa lugar na mataas

- gregoriovbituinjr.
07.31.2024

* bidyo ng tabing-ilog, kuha ng makatang gala noong Hulyo 14, 2024
* Ex-D o Ex-Political Detainees Initiative (XDI) kung saan ang makatang gala ang kasalukuyang sekretaryo heneral
* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/reel/1192747778706789 

Martes, Hulyo 30, 2024

Tara munang magkape

TARA MUNANG MAGKAPE

tara munang magkape
dito sa bahay, pare
at magkwentuhan dine
bago lalong gumabi

kumusta ang trabaho
tumaas ba ang sweldo
o amo mo ang paldo
habang nganga kang todo

pag ako'y nag-iisa
pakape-kape muna
aklat ay binabasa
kung di tula, nobela

pahinga lang sandali
nang pagod ay mapawi
sarap ng kape't ngiti
mababakas sa labi

- gregoriovbituinjr.
07.30.2024

Tugon kay kamakatang Glen Sales

TUGON KAY KAMAKATANG GLEN SALES

tulad ko ang kapalaran ng makatang Glen Sales
himutok niya'y danas ko't di sa akin maalis
maraming rejection, walang award, walang fellowship
walang like, ngunit di tumitigil sa pag-iisip

upang may maitula at patuloy na kumatha
aniya'y di nawawalan ng gana sa paglikha
tulad niya, pinangatawanan ko ring mag-akda
lalo na't may samutsaring isyu, balita't paksa

tulad niya, wala mang pagkilala sa pagsulat
dahil di naman layunin ng pagkatha'y pagsikat
mahalaga'y masaya ka sa bawat madalumat
na iyong iuukit sa salitang mapagmulat

ang kaibhan lang namin, siya'y guro, ako'y tibak
siya'y guro nang bata'y matuto't di mapahamak
ako'y laman ng kalsada't gumagapang sa lusak
na kasangga ng maralita, api't hinahamak

kaya para sa akin, pagtula'y isang tungkulin
upang maisulong ang pangarap at simulain
marahil pag patay na ako'y may magbabasa rin
na sa panahon palang ito'y may makata pa rin

at sa iyo, kamakatang Glen Sales, pagpupugay
ayos lang magpatuloy kung ikasisiyang tunay
ang pagkatha, kung iyon ang ating pakay sa buhay
muli, ako'y nagpupugay, mabuhay ka! MABUHAY!

- gregoriovbituinjr.
07.30.2024

* litrato ay screenshot mula sa selpon ng makatang gala

Lunes, Hulyo 29, 2024

Kwento - Bigong-Bigo ang Masa

BIGONG-BIGO ANG MASA
Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

Habang nagrarali pa lang sa tapat ng National Housing Authority (NHA) sa Elliptical Road sa Lungsod Quezon, kung saan doon nagtungo ang bulto ng mga maralitang nagrali muna sa tapat ng Department of Human Settlement and Urban Development (DHSUD) sa Kalayaan Ave., ay napansin ko na ang plakard na tangan ni Aling Ising. Ang nakasulat doon ay daglat ng BBM, na sa paniwala ko at ng may dala ng plakard ay tunay na kalagayan ng maralita - Bigong Bigo ang Masa.

Kaya nilapitan ko si Aling Ising, habang naroon din ang mga kasama niyang sina Aling Isay, Aling Ines, Mang Igme, at Mang Inggo, na siya niyang kagrupo. Agad kong bungad: “Aling Ising, natumbok po ng inyong plakard ang tunay na kalagayan ng masa sa ilalim ng administrasyon ni Marcos Jr. Saludo po ako.”

Sumagot si Aling Ising, “Aba’y bigong bigo naman talaga ang masa sa gobyernong ito. Mantakin mo, pinangakuan tayong may bente pesos na kilo ng bigas, subalit ang nangyari, pamahal ng pamahal ang presyo ng bigas. Iyon ngang nabili ko noong isang araw, P20 ang 1/3 na kilo ng bigas. Ibig sabihin, P60 ang kilo.”

Sumabad naman si Aling Isay, “Ano pa bang aasahan natin sa mga pulitiko kundi pulos pangako. At pangakong napapako. Ibinoboto kasi natin ang mga dinastiya at mga pulitikong di naman natin kauri, na ang tingin sa maralita ay boto lang nila dahil marami tayo, subalit kaytagal nang panahong wala tayong napapala sa kanila kundi pulos pangako.”

“Aba’y nakakakuha naman tayo ng ayuda sa mga pulitikong iyan, ah!” Ang sabi naman ni Mang Inggo. “Kung hindi dahil sa ayudang iyan, wala tayong kakainin.”

“Aba, aba!’ Si Mang Igme, “Tayo’y matagal naging manggagawa sa pabrika, at tayo noon ang nagpapakahirap upang makakain ang ating mga anak. Kailan lang naman sila namimigay ng ayuda, noong nanalasa ang COVID-19. Nakita lang ng mga pulitiko na magandang mamigay sila ng ayuda para sa kanilang boto. Gayong tayong mga manggagawa ang tunay na dahilan kaya umuunlad ang bayan. Tayo ang nagpapakahirap kaya umuunlad ang ekonomya. Hindi ang mga pulitiko.”

“Siya, tama na iyan,” ani Aling Ines. “Maganda naman at napansin mo ang plakard na hawak ni Aling Ising. Pinag-usapan talaga namin iyan, iho, upang masabi naman natin ang talagang kalagayan ng masa, ng kapwa natin maralita.” Ang sabi niya sa akin.

“Oo nga po, Aling Ines, nais ko po sana itong isulat sa aming pahayagang Taliba ng Maralita, na ang totoo po palang kalagayan ng masa ay kitang-kita sa kahulugan ng BBM - Bigong Bigo ang Masa. Kaya marami pong salamat at hinayaan ninyong kunan ko ito ng litrato.” Sabi ko.

“Ikaw pa ba naman. Eh, hindi ka na iba sa amin, at matagal ka rin naman naming nakasama sa laban ng kapwa natin maralita, lalo na sa demolisyon sa Mariana na pinanggalingan namin.” Sabi naman ni Mang Igme.

Si Aling Ising naman, “Etsapuwera pa rin naman tayong maralita. Minsan lang  tayo salimpusa, pag may halalan na naman. Sa usapin pa lang ng 4PH o Pambansang Pabahay para sa Pilipino Program ay hindi na tayo kasama. Dapat may regular kang trabaho at pay slip, at dapat may Pag-ibig ka rin, kung nais mong magkaroon ng maliit na pwesto sa ala-condo na pabahay. Kung talagang kasama tayo roon, dapat batay sa capacity to pay ng maralita at hindi batay sa market value ng mga kapitalista ang pabahay.” 

Napaisip ako sa kanyang mga tinuran. Naputol ang aming pag-uusap nang magsalita na ang lider ng bulto. “Lalakad na tayo, mga kasama, patungo sa SONA.” Kaya kami na’y sama-samang naglakad.

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), Post-SONA isyu, Hulyo 16-31, 2024, pahina 18-19.

Linggo, Hulyo 28, 2024

Pananaliksik

PANANALIKSIK

patuloy akong magsasaliksik
ng anumang paksang natititik
o sa lansangan ay isyu't hibik
o usaping dapat isatitik

marahil iyan ang magagawa
ng tulad kong abang mangangatha
magsaliksik, maghanap, mangapa
ng paksang dapat batid ng madla

anong isyu ng dukha't obrero
bakit dapat itaas ang sweldo
bakit dapat labanan ang trapo
at ibagsak kasama ng amo

bakit maralita'y naghihirap
dahil ba sa trapong mapagpanggap
anong sistemang dapat magagap
ng maralitang di nililingap

patuloy kong gagawin ang misyon
sa kauri't gampanan ang layon
sasaliksikin ko ang kahapon
upang iugit sa bagong ngayon

- gregoriovbituinjr.
07.28.2024

Huwebes, Hulyo 25, 2024

Balitang Carina

BALITANG CARINA

tinunghayan ko ang pahayagan
ngayong araw, kaytitinding ulat
ng unos na naganap kahapon

nagbaha ang buong kalunsuran
nilampasan na ang bagyong Ondoy
sa buong pagluha ni Carina

baha sa maraming kabayanan
mga pamilya'y sinaklolohan
dahil nagsilubog ang tahanan

nilikha iyon ng kalikasan
ipinakita ang buong ngitngit
nagngangalit ang klima at langit

climate action na nga'y kailangan
upang matugunan ang naganap
subalit anong gagawing aksyon

makipag-usap sa P.M.C.J.,
K.P.M.L., Sanlakas, B.M.P.,
S.M. ZOTO, CEED, A.P.M.D.D

samahan natin sila sa rali
panawagan: climate emergency
mag-shift sa renewable energy

climate adaptation, mitigation
ipagbawal na ang mga coal plant
pati ang liquified natural gas

kontakin ang Bulig Pilipinas
para sa ating maitutulong
sa mga biktima ni Carina

kailangan ng kongkretong aksyon
para sa sunod na henerasyon
na may ginawa rin tayo ngayon

- gregoriovbituinjr.
07.25.2024

* litrato ay mga headline ng pahayagang Abante Tonite at Pilipino Star Ngayon, Hulyo 25, 2024
* PMCJ (Philippine Movement for Climate Justice)
* KPML (Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod)
* BMP (Bukluran ng Manggagawang Pilipino)
* SM-ZOTO (Samahan ng Mamamayan - Zone One Tondo Organization)
* CEED (Center for Energy, Ecology, and Development)
* APMDD (Asian People's Movement on Debt and Development)