Lunes, Enero 31, 2022

Ang sorbetero

ANG SORBETERO

anong sipag maglako sa gitna ng kainitan
ng mamang sorbeterong talagang masikap naman
upang makapawi ng pagod ng binebentahan
upang makabawi sa mga pinagkagastusan

upang sa pamilya'y may pangtustos at may pangkain
upang kinabukasan ng bata'y paghandaan din
matumal man ang benta'y may umaga pang parating
sa katanghaliang tapat, kumikitang magaling

ice cream na iba't ibang flavor ang inilalako
may mangga, may niyog, tila sarap niyon ay luho
ang tamis niyon nga'y nakakawala ng siphayo
nakapapawi rin ng nadaramang pagkahapo

sa init, bumili ako ng ice cream na matamis
na nilagay sa tinapay, kinain kong kaybilis
habang ang mga kasama'y di na rin nakatiis
matapos ang pagkilos, bumili rin ng sorbetes

mabuti't naroon ang sorbetero sa lansangan
lalo na't wala roong natatanaw na tindahan
tila sinagip kami sa gutom at alinsangan
salamat sa mamang sorbetero't siya'y nariyan

- gregoriovbituinjr.
01.31.2022

Linggo, Enero 30, 2022

Pagsisilbi

PAGSISILBI

"Serve the people", kasabihang tibak
noong kolehiyo'y nakahatak
din sa akin kaya napasabak
upang labanan ang mapangyurak

"Paglingkuran ang masa", anila
itayo'y makataong sistema
kaya patuloy na makibaka
at kamtin ang asam na hustisya

kaya tayo'y nagsisilbing tapat
sa bayan kaya sa lupa'y lapat
ang pangarap nating di man sapat
ay handang gawin anong marapat

para sa inaping mamamayan
para sa pinagsamantalahan
para sa obrero't kababayan
para sa dukhang nahihirapan

babaguhin ang sistemang bulok
patatalsikin ang trapong bugok
paglilingkod yaong naaarok
at dukha'y ilalagay sa tuktok

- gregoriovbituinjr.
01.30.2022

Sabado, Enero 29, 2022

Puno

PUNO

kailangan nating pinuno'y sa puno'y may puso
na naiisip ding ang puno'y di dapat maglaho
na dapat mga ito'y nakatanim, nakatayo
upang bundok at gubat ay di makalbo't gumuho

halina't tamasahin ang kanyang lilim at lihim
lalo't puno'y nagbibigay ng bungang makakain
nagbibigay rin ng sariwang hangin at oxygen
pananggalang sa baha, tubig nito'y sisipsipin

di ba'y kaysaya ng daigdig na maraming puno
kaysa lupaing walang puno't tila ba naglaho
matiwasay ang bansang may makataong pinuno
na prinsipyo'y makamasa't di alipin ng tubo

tara, sa maraming dako puno'y itanim natin
upang pag-iinit lalo ng mundo'y apulahin
mga kagubatan ay protektahan, palaguin
upang buhay at daigdig ay tuluyang sagipin

- gregoriovbituinjr.
01.29.2022

Biyernes, Enero 28, 2022

Ang Klima, ang COP 26 at ang Reforestasyon

ANG KLIMA, ANG COP 26 AT ANG REFORESTASYON
Saliksik, sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

"Halina't magtanim tayo ng puno." Matagal ko nang naririnig ito. Noong nasa kolehiyo pa ako'y may nagyayaya nang mag-tree planting kami. Pag umuuwi ako ng lalawigan ay kayraming puno sa tabing bahay. Subalit maraming isyu ang kaakibat ng mga punong ito, tulad ng isyu ng illegal logging na nagdulot ng pagkaputol ng mga puno.

Sa Two Towers ng Lord of the Ring series ay nagwala at lumaban ang mga puno nang makita nilang pinagpuputol ang mga kapwa nila puno. Ang eksenang ito sa Lord of the Rings ay klasiko at kinagiliwan ng mga environmentalist.

At ngayon ay naging usap-usapan ang mga puno, lalo na ang reporestasyon, sa gitna ng mga pandaigdigang talakayan, tulad ng COP 26 o 26th Conference of Parties on Climate Change.

Ayon sa website ng International Union for Conservation of Nature (IUCN), na may 1,400 kasaping samahan at may input ng mahigit 18,000 eksperto: "Binibigyang-diin ng Glasgow COP26 Declaration on Forests and Land use, na inendorso ng 141 na bansa, ang pangangailangan para sa mga pagbabagong hakbang upang dalhin ang mundo sa isang napapanatili at nakakaangkop na landas sa paggamit ng lupa - hindi mapaghihiwalay na pinagbubuklod ang mga kagubatan at nilulutas ang pagbabago ng klima. (The Glasgow COP26 Declaration on Forests and Land use, endorsed by 141 countries, stresses the need for transformative steps to move the world onto a sustainable and resilient land-use path – inextricably tying forests and the fight against climate change.)

Mayroon na ring tinatawag na Glasgow COP26 Declaration on Forest and Land Use, kung saan ang mga lider mula sa 141 bansa na nagtayang itigil at bawiin ang pagkawala ng kagubatan at pagkasira ng lupa sa pagsapit ng 2030 sa pamamagitan ng pagpapalakas ng kanilang mga pagsisikap na pangalagaan at ibalik ang mga kagubatan at iba pang ekosistemang terestiyal at pabilisin ang kanilang pagpapanumbalik.

Ang mahalaga pa, muling pinagtibay ng nasabing Deklarasyon ang isang agaran at pinataas na pinansiyal na pagtataya para sa mga kagubatan na nakita sa ilang mga pinansyal na anunsyo na ginawa noong COP26 na nagkakahalaga ng $19 bilyon sa pampubliko at pribadong pondo, tulad ng sa Congo Basin, kasama ng mga katutubo. at mga lokal na komunidad, sa mga lugar ng kagubatan, agrikultura at kalakalan ng kalakal, na nakatuon sa mga regenerative na sistema ng pagkain, at sa pamamagitan ng Just Rural Transition, bukod sa marami pang iba.

Sa BBC News, ang balita'y pinamagatang "COP26: World leaders promise to end deforestation by 2030". Aba, maganda ito kung gayon. Nangako rin ang mga pamahalaan ng 28 bansa na alisin ang deporestasyon sa pandaigdigang kalakalan ng pagkain at iba pang produktong pang-agrikultura tulad ng palm oil, soya at cocoa. Ang mga industriyang ito ay nagtutulak sa pagkawala ng kagubatan sa pamamagitan ng pagputol ng mga puno upang magkaroon ng espasyo para sa mga hayop na manginain ng mga hayop o mga pananim na lumago.

Mahigit sa 30 sa mga pinakamalaking kumpanya sa pananalapi sa mundo - kabilang ang Aviva, Schroders at Axa - ay nangako rin na tatapusin ang pamumuhunan sa mga aktibidad na nauugnay sa deporestasyon. At isang £1.1bn na pondo ang itatatag upang protektahan ang pangalawang pinakamalaking tropikal na rainforest sa mundo - sa Congo Basin.

Ayon naman sa ulat ng World Resources Institute, pinagtibay ng mga bansang lumagda sa Glasgow Declaration ang kahalagahan ng lahat ng kagubatan sa paglilimita sa global warming sa 1.5 degrees C (2.7 degrees F), pag-angkop sa mga epekto ng pagbabago ng klima, at pagpapanatili ng malusog na mga serbisyo sa ecosystem. Sumang-ayon sila na sama-samang "itigil at baligtarin ang pagkawala ng kagubatan at pagkasira ng lupain sa 2030 habang naghahatid ng napapanatiling pag-unlad at nagsusulong ng isang inklusibong pagbabago sa kanayunan," nang hindi sinasabi nang eksakto kung ano ang kanilang gagawin upang makamit ang layuning ito.

Sana nga'y matupad na ang mga ito, ang muling pagbuhay sa mga kagubatan, at huwag ituring na business-as-usual lamang ang mga ito, na laway lang ito, kundi gawin talaga ang kanilang mga pangakong ito para sa ikabubuti ng klima at ng sangkatauhan.

Nakagagalak ang mga iminungkahing plano upang limitahan ang deporestasyon, partikular ang laki ng pagpopondo, at ang mga pangunahing bansa na sumusuporta sa pangako. Maganda ring tingnan ang pagpapalakas sa papel ng mga katutubo sa pagprotekta sa kagubatan. Ipinakita ng mga pag-aaral na ang pagprotekta sa mga karapatan ng mga katutubong pamayanan ay isa sa mga pinakamahusay na paraan ng pagliligtas sa kagubatan.

ANG KAGUBATAN AT ANG KLIMA

malaki pala ang papel ng mga kagubatan
upang pag-init ng mundo'y talagang malabanan
lalo't nagkaisa ang mga bansa at samahan
na nagsitaya sa pandaigdigang talakayan

nang klima'y di tuluyang mag-init, sila'y nangako
ng reporestasyon, maraming bansa'y nagkasundo  
kinilala rin ang papel ng mga katutubo
na gubat ay protektahan, di tuluyang maglaho

marami ring nangakong popondohan ang proyekto
subalit utang ba ito, anong klase ang pondo
ang mundo'y winawasak na nga ng kapitalismo
sana mga plano'y may bahid ng pagpakatao

tutulong ako upang mga puno'y maitanim
pag-iinit pang lalo ng mundo'y di na maatim
pag lumampas na sa 1.5. karima-rimarim
ang sasapitin, ang point-of-no-return na'y kaylagim

tara, sa pagtatanim ng puno tayo'y magtulong
upang buhayin muli ang kagubatang karugtong
ng ating buhay at hininga, ang plano'y isulong
upang mundo'y buhayin, di magmistulang kabaong

- gregoriovbituinjr.
01.28.2022

Mga pinaghalawan: 
litrato mula sa google
https://news.mongabay.com/2021/11/cop26-work-with-nature-in-forest-restoration-says-respected-journalist/
https://www.weforum.org/agenda/2021/11/3-reasons-why-forests-must-play-a-leading-role-at-cop26/
https://insideclimatenews.org/news/09112021/cop26-forests-climate-change/
https://www.reforestaction.com/en/blog/cop-26-forestry-issues-heart-climate-discussions
https://www.bbc.com/news/science-environment-59088498
https://www.iucn.org/news/forests/202112/what-cop26-does-forests-and-what-look-2022
https://www.wri.org/insights/what-cop26-means-forests-climate

Miyerkules, Enero 26, 2022

Paglisan

PAGLISAN

"He who has gone, so we but cherish his memory, abides with us, more potent, nay, more present than the living man."
— Antoine de Saint Éxupéry

ililibing lang ba sa limot ang mga kataga
ng wala sa toreng garing na mga manunula
hindi, kaya marapat lamang sila'y malathala
lalo ang pinagsikapang tula nilang kinatha

mga tinta man ay nagmistulang luha sa papel
taludtod ma'y humahagulgol ay di nagtataksil
tahimik man ang makata'y lubha namang matabil
dahil sa mga obra niyang walang makapigil

pagkat di mamamatay ang kanyang obra maestra
na tulad ni Balagtas na may Florante at Laura
katha ng makatang Benigno Ramos, Abadilla,
Collantes, Teo Baylen, Huseng Batute't iba pa

ang makata'y lumabas man sa pintuan ng buhay
at mga nagmamahal ay sinakbibi ng lumbay
mga naiwan niyang akda'y pamana't patnubay
sa sunod na salinlahi'y matuturing na gabay

mabuhay kayo, makata ng bayang tinubuan
ako'y nagpupugay sa inyo, higit kaninuman
nais ko lang sabihin, isang tagay naman diyan
at sa ating pagtula, halina't magtalakayan

- gregoriovbituinjr.
01.26.2022

Magkaibang hustisya

MAGKAIBANG HUSTISYA

"At ang hustisya ay para lang sa mayaman."
- mula sa awiting Tatsulok ng grupong Buklod

bigla akong nakakatha ng isang kawikaan
kung ano ang katarungan doon sa aming bayan:
"pinipiit ang matandang lublob sa karukhaan
kinaaawaan ang mayamang makasalanan"

ganyan ang nangyari sa balita ngayong Enero
matandang edad otsenta'y agad nakalaboso
nang nagnakaw umano ng manggang may sampung kilo
habang donyang guilty sa graft ay malayang totoo

dito nga'y kitang-kita ang magkaibang hustisya
ibang hustisya sa dukha, iba ang sa may pera
na katotohanang tatak ng bulok na sistema
kaya tama lang ang pasya kong maging aktibista

na adhikang wakasan ang pribadong pag-aari
na layuning ibagsak ang burgesyang naghahari
na misyong durugin ang mapang-api, hari't pari
na hangad ay itayo ang lipunang walang uri

ang nangyaring ito'y isang tunay na halimbawa 
na dapat mabatid ng masa't mayoryang dalita
magkaisang baguhin ang sistemang walanghiya
at lipunang makatao'y maitayo ng dukha

- gregoriovbituinjr.
01.26.2022

Angkas

ANGKAS

madalas, inaangkasan lang natin ang patawa
ng kaibigang kalog o ng simpleng kakilala
basta huwag 'below-the-belt' o nakasisira na
sa ating pagkatao o sa dignidad ng kapwa

maraming riding-in-tandem ang gumawa ng krimen
ang angkas ang madalas bumira't siyang asasin
dapat may katarungan at mahuli ang salarin
hustisyang panlipunan ang marapat pairalin

manggagawa ang motor ng pambansang ekonomya
sapagkat di uunlad ang bansa kung wala sila
di lamang sila simpleng angkas sa kapitalista
sila na ang nagmomotor, sila pa ang makina

minsan, sa kanyang motorsiklo ako'y angkas agad
nang marating namin ang pupuntahang aktibidad
nang isyung pangmasa'y malinaw naming mailahad
nang kabulukan ng sistema'y aming mailantad

- gregoriovbituinjr.
01.26.2022

Lunes, Enero 24, 2022

Paggawa

PAGGAWA

dapat pang ipaglaban ang hiling at karapatan
ng mga manggagawang nagrarali sa lansangan
bakit? di ba't sila ang lumikha ng kabuhayan?
bakit ba sila'y api't tila di pinakikinggan?

bakit kapitalistang kuhila ang naghahari
at ginawang sagrado ang pribadong pag-aari?
bakit nasa ituktok ang burgesya, hari't pari?
bakit lugmok ang buhay ng manggagawa't kauri?

manggagawa ang tagalikha ng yaman ng bansa
pag-unlad ng ekonomya'y sila rin ang may gawa
kaya imortal ang misyong ito ng manggagawa:
ang daigdig ay buhayin ng kamay ng paggawa!

ganyan nga kahalaga ang paggawa sa daigdig
binubuhay ang sangkatauhan ng diwa't bisig
O, manggagawa, kapitalismo'y dapat malupig
kaya kayo'y magkaisang-diwa't magkapitbisig

- gregoriovbituinjr.
01.24.2022

Linggo, Enero 23, 2022

Kalibre

KALIBRE

anong kalibre ng kakayahan at pagkatao
ang hanap natin sa sunod na lider ng gobyerno
yaon bang sa debate'y di nagpakita sa tao
o ang matagal naglingkod bilang lider-obrero

anong kalibre ng organisadong mamamayan
ang babago sa sistemang tadtad ng kabulukan
yaong magtatatag ng sistemang may kabuluhan
sa sambayanang nais ay makataong lipunan

dapat bang may kalibre ang tibak upang magwagi
laban sa sistemang bulok ng trapo't naghahari
puspusang nakikibaka, palaban, mapanuri,
makakalikasan, makatao, at makauri

ang kalibre'y di palyado pag iyong kinalabit
matibay din ang pulso pag umasinta't bumirit
tulad ng mahusay na lider na iginigiit
ang karapatan at hustisya sa mga ginipit

- gregoriovbituinjr.
01.23.2022

Construction worker

CONSTRUCTION WORKER

kaytaas ng inyong ginagawa
aba'y talagang nakalulula
buwis-buhay ang trabahong sadya
huwag sanang disgrasya'y mapala

upang pader ay palitadahan
ay parang gagambang nag-akyatan
sa mataas na gusaling iyan
tiyak ba ang inyong kaligtasan?

sapagkat kayo'y construction worker
na nagpapalitada ng pader
anumang atas ng inyong lider
ay tatrabahuhin n'yo, anywhere

sinuong ang panganib, sumunod
para sa pamilya'y kumakayod
buwis-buhay, magkano ang sahod?
sanay ba sa lula kayong lingkod?

isa n'yo nang paa'y nasa hukay
isang pagkakamali lang, patay
sana'y mag-iingat kayong tunay
pagkat isa lang ang inyong buhay

- gregoriovbituinjr.
01.23.2022

* litratong kuha ng makatang gala sa katapat ng napuntahang gusali

Sabado, Enero 22, 2022

Enero 22, 1987 sa Mendiola

ENERO 22, 1987 SA MENDIOLA

Magbubukid na may isyung dala'y nagtungong Mendiola
Gobyernong pasista nama'y nagpasalubong ng bala
At naganap ang pagkalugmok ng mga magsasaka
Bumulagta'y labingtatlo, sugata'y limampu't isa
Ang panawagan ng magsasaka'y repormang agraryo
Yamang katatapos ng Edsa't mayroong pagbabago
Ang hiling nga'y dapat tugunan ng gobyernong Aquino
Ngunit nagrali'y binira ng mga unipormado
Isyung dugtong ng bituka ang dala ng magbubukid
Ngunit nagkibit-balikat lamang ang gobyernong manhid
Gayong isyung ito'y mahalaga sa mga kapatid
Magsasaka pa ang sa sariling dugo ibinulid
Ang kanilang panawagan ay binahiran ng dugo
Ginulantang sila't labingtatlong buhay ang naglaho
Samantalang sa bukid, tanim nilang palay ay ginto
At siyang bumubuhay sa mayoryang tao sa mundo
Sana isyung dinala nila'y mapag-usapan naman
At mabigyang katugunan at matupad kalaunan
Katarungan nawa'y kamtin ng magsasakang pinaslang
At mausig at mapanagot ang mga pusong halang

- gregoriovbituinjr.
01.22.2022

Biyernes, Enero 21, 2022

Ang ibon at ang pusa: Buhay ba o patay?

ANG IBON AT ANG PUSA: BUHAY BA O PATAY?
Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Dalawang anekdota ang tila magkapareho. Ang isa'y tungkol sa pilosopiya at ang isa'y tungkol sa physics. Ang isa'y tungkol sa ibon at ang isa'y tungkol sa pusa. Animo'y pinahuhulaan sa atin kung ang mga ito ba'y buhay o patay?

May isa raw batang nakahuli ng ibon at pinahulaan niya sa kanyang lolo kung ang ibon bang nasa kamay niya't itinago sa kanyang likod ay buhay ba o patay? Nababatid ng kanyang lolo na pag sinabing buhay ay kanya itong pipisilin upang mamatay at kung patay naman ay pakakawalan niya ang ibon. Kaya ang sagot ng kanyang lolo ay ito: "Ang buhay ng ibon ay nasa iyong kamay."

Mas mahirap namang unawain ang naisip hinggil sa pusa ng physicist na si Erwin Schrodinger kung hindi talaga pag-aaralan. Sa haka-hakang eksperimento ni Schrodinger, na kaibigan ni Albert Einstein, naglagay ka ng pusa sa isang kahon na may kaunting radioactive substance. Kapag nabulok ang radioactive substance, nagti-trigger ito ng Geiger counter na nagiging sanhi ng paglabas ng lason o pagsabog na pumapatay sa pusa. Ngayon, ang pagkabulok ng radioactive substance ay pinamamahalaan ng mga batas ng quantum mechanics. Nangangahulugan ito na ang atom ay nagsisimula sa isang pinagsamang estado ng "pagpunta sa pagkabulok" at "hindi pagpunta sa pagkabulok". Kung ilalapat natin ang ideya na hinihimok ng tagamasid sa kasong ito, walang naroroon na may malay na tagamasid (lahat ay nasa isang selyadong kahon), kaya ang buong sistema ay nananatili bilang kumbinasyon ng dalawang posibilidad. Ang pusa ay  patay o maaaring buhay sa parehong oras. Dahil ang pagkakaroon ng isang pusa na parehong patay at buhay sa parehong oras ay hindi totoo at hindi nangyayari sa totoong mundo, pinapakita rito na ang pagbagsak ng wavefunction ay hindi lamang hinihimok ng mga may nakakaunawang tagamasid.

Nakita ni Einstein ang parehong problema sa ideyang hinimok ng tagamasid at binati si Schrodinger para sa kanyang matalinong paglalarawan, na nagsasabing, "gayunpaman, ang interpretasyong ito'y matikas na pinabulaanan ng iyong sistema ng radioactive atom + Geiger counter + amplifier + charge ng gun powder + pusa sa isang kahon, kung saan ang psi-function ng sistemang naglalaman ng pusa na parehong buhay at pinasabog ng pira-piraso. Ang kalagayan ba ng pusa ay malilikha lamang kapag ang isang physicist ay nag-imbestiga sa sitwasyon sa ilang takdang oras?"

Buhay ba o patay ang ibon sa kamay ng bata? Buhay nga ba o patay ang pusa sa kahon? Ang una'y nakasalalay sa kamay ng bata. Habang ang ikalawa'y nasa pagkaunawa sa pisikang mahiwaga, lalo na ang paglalarawan sa quantum, lalo na ang quantum physics at quantum mechanics. Ang quantum ay ang salitang Latin para sa amount (halaga, bilang) na sa modernong pag-unawa ay nangangahulugang ang pinakamaliit na posibleng yunit ng anumang pisikal na katangian, tulad ng enerhiya o bagay.

Dahil sa mga kwento, kaganapan, teorya at paliwanag na ito'y nais kong magbasa pa't aralin ang liknayan o physics, tulad ng pagkahumaling ko sa paborito kong paksang sipnayan o matematika.

BUHAY O PATAY: ANG IBON AT ANG PUSA

itinago ng pilyong bata ang ibon sa kamay
tinanong ang lolo kung ibon ba'y patay o buhay
ang sagot ng matanda'y talagang napakahusay:
"ang buhay ng ibon ay nasa iyong mga kamay"

isang haka-hakang eksperimentasyon sa pusa
upang ipaliwanag ang quantum physics sa madla
physicist na kaibigan ni Einstein ang gumawa
si Erwin Schrodinger nga noon ay nagsuring diwa

naglagay ka sa kahon ng isang pusang nalingap
kung ang kahong iyon ay may radyoaktibong sangkap
pag ito'y nabulok, tiyak sasabog itong ganap
pusa sa kahon ba'y mamamatay sa isang iglap

kamangha-mangha ang pilosopiya't ang pisika
na kaysarap basahin at unawain talaga
baka paliwanag sa atin ay magbigay-saya
at pag naibahagi sa kapwa'y nakatulong pa

Mga pinaghalawan:
http://lordofolympus99.blogspot.com/2013/04/book-1-mga-bagay-na-di-naman-dapat_2052.html
https://www.newscientist.com/definition/schrodingers-cat/
https://www.wtamu.edu/~cbaird/sq/2013/07/30/what-did-schrodingers-cat-experiment-prove/
* mga litrato mula sa google

Enerhiyang solar sa opisina

ENERHIYANG SOLAR SA OPISINA

naglagay ng enerhiyang solar sa opisina
kung saan mula sa araw, kuryente'y makukuha
bayad nga ba sa Meralco'y bababa ang halaga
iyon naman ang layunin, presyo'y mapababa na

kaya gayon na lamang ang saya naming totoo
sa opis na binabantayan ko't nagtatrabaho
dito sa Bukluran ng Manggagawang Pilipino
sa ikalawang palapag inilagay nga ito

sa buhay-aktibista't buhay-makakalikasan
sa simpleng pamumuhay, pakikibakang puspusan
ang solar-panel ay tulong na sa kapaligiran
lalo sa nais itayong makataong lipunan

pasalamat sa Philippine Movement for Climate Justice
sa kanilang tulong upang solar ay maikabit
mula sa mahal na kuryente'y di na magtitiis
pagtaguyod ng solar energy'y ating ihirit

- gregoriovbituinjr.
01.21.2022

* litratong kuha ng makatang gala sa opening ng solar panel sa tanggapan ng BMP sa Pasig, 11.27.2021

* kasama sa litrato sina Ka Leody de Guzman, chairman ng BMP at tumatakbong Pangulo sa Halalan 2022, si Ka Luke Espiritu, president ng BMP at tumatakbong Senador sa Halalan 2022, Kapitan Bebot Guevara ng Barangay Palatiw, Lungsod ng Pasig, at Konsehal Quin Cruz, Lungsod ng Pasig

Miyerkules, Enero 19, 2022

Binhi

BINHI

maaga pa lang, kita kita
kasalamuha na ang masa
magaling kang mag-organisa
upang mabago ang sistema

kasangga kita at kauri
sa pagtatanim nitong binhi
ng pagbabago't walang hari,
walang burgesya, walang pari

isang makataong lipunan
ang ating itatayo naman
pagsasamantala'y wakasan
pairalin ang katarungan

patuloy ta sa misyon natin
upang magawa ang layunin
upang gampanan ang tungkulin
upang tupdin ang adhikain

yakap ang simpleng pamumuhay
puspusang makibakang tunay
taglay ang prinsipyong dalisay
aktibista hanggang mamatay

- gregoriovbituinjr.
01.19.2022

Martes, Enero 18, 2022

Maagap

MAAGAP

may kasabihan: "Daig ng maagap ang masipag"
kapara ng boyskawt na laging handa sa magdamag
at maghapon sa pangyayaring makababagabag
diyata't di dapat maging tuod, di natitinag

maging maingat sa anumang gawin at sambitin
lalo't mga trapong unggoy ay lalambi-lambitin
sa ginintuang baging ng kapitalistang matsing
na madalas pulutan kaya bundat ay balimbing

malapit na ang halalan, nangangamoy asupre
kaya dapat gapiin ang manananggal at kapre
ayaw nating halalang ito'y mangamoy punebre
baboy na malilitson ay talian ng alambre

sa panahon ngayong nananalasa ang omicron
huwag nawang lungkot ang sa atin ay sumalubong
di nakikita ang kalaban, di pa makaahon
dapat maging maagap pag nakita ang ulupong

tayo'y maging mapagbantay lalo't nasa pandemya
habang omicron sa libo-libo'y nananalasa
huwag sana nitong salingin ang ating pamilya
subalit asahan nating daratal ang pag-asa

- gregoriovbituinjr.
01.18.2022

Pangarap

PANGARAP

ah, napakatayog ng pangarap
nakatingala sa alapaap
kahit buhay ay aandap-andap
ay patuloy pa ring nagsisikap

nakatira man sa gilid-gilid
sa danas na pagkadukha'y manhid
basta't nabubuhay nang matuwid
mararating din ang himpapawid

nangarap ngunit di pansarili
kundi pag-asenso ng marami
sa sistemang bulok masasabi
palitan na't huwag ikandili

ang pangarap niyang itinakda
kasama'y organisadong dukha
pati na ang uring manggagawa
lipunang makatao'y malikha

- gregoriovbituinjr.
01.18.2022

Linggo, Enero 16, 2022

Pula't dilaw

PULA'T DILAW

pinagninilayan ko pa rin
ang mga palad nating angkin
paano kaya tutukuyin
sinong mga lumalambitin

sa baging ng mga haragan
kasama ang trapo't gahaman
anang awit, pula't dilaw man
ay di tunay na magkalaban

pangmayaman daw ang hustisya
na nabibili ng sampera
kung ganyang bulok ang sistema
aba'y kawawa nga ang masa

kung sistemang bulok ang gawa
nitong mga trapong kuhila
wala na ba tayong kawala
sa pagsasamantalang sadya

pula't dilaw ba pag naupo
kabulukan ba'y maglalaho
magtutulong ba pag nagtagpo
o sa malaon ay guguho

sistema pa rin ay baguhin
ito pa rin ang pangarapin
ang masa'y ating pakilusin
tungo sa bayang asam natin

- gregoriovbituinjr.
01.16.2022

Sabado, Enero 15, 2022

Ituloy ang laban

ITULOY ANG LABAN

"Ituloy ang laban" ay kilalang islogang tibak
ito'y batid na ng bayan, panawagang palasak
makasaysayan, prinsipyo ng api't hinahamak
upang baguhin ang sistemang loko't mapanlibak

ngunit sa basketbol pala'y ginamit nang totoo
"Ituloy ang laban" sa mga kasagupang grupo
ito ba'y katanggap-tanggap o nakakatuliro
bagamat walang may-ari ng panawagang ito

maganda ngang masanay ang tao sa panawagan
marehistro sa isip nila'y "Ituloy ang laban!"
paalala sa gawa ng bayani't Katipunan
sistema'y baguhin tungong makataong lipunan

"Ituloy ang laban" nilang atleta sa basketbol
habang diwa ng islogang ito'y dapat masapol
buhay ng tibak ang sa islogang ito'y ginugol
laban sa pagsasamantalang sadya silang tutol

"Ituloy ang laban" ng dukha't uring manggagawa
tunay na kahulugan nito'y isapuso't diwa
lipunang makatao'y dapat itayo ng madla
"Ituloy ang laban" at kamtin ang ating adhika

- gregoriovbituinjr.
01.15.2022

- selfie ng makatang gala sa tarpouline ng Philippine Basketball Association (PBA) nang mapadaan siya sa Araneta Coliseum sa Cubao, Lungsod Quezon

Huwebes, Enero 13, 2022

Ulat

ULAT

matalim ang pagkatitig ko sa balitang iyon
na tila ba mga kuko sa likod ko'y bumaon
nagkasibakan na sa kalahating milyong kotong
napakalaki pala nang nakurakot na datung

buti't nabubulgar pa ang ganitong gawa nila
pinagkakatiwalaan pa naman ang ahensya
ngunit maling diskarte'y bumulaga sa kanila
kumilos na nga ba ang nakapiring na hustisya

balat-ahas ba ang ilang nakasuot-disente
o di lang sila iilan kundi napakarami
dahil sa pera't kapangyarihan, dumidiskarte
iba't ibang raket ang pinasok ng mga imbi

sadyang may pakpak ang balita't may tainga ang lupa
at nakakahuli rin pala ng malaking isda
di lang sa karagatan kundi sa putikang lupa
habang ang maliliit ay gutom pa rin at dukha

- gregoriovbituinjr.
01.13.2022

* balita mula sa Abante Tonite, Enero 5, 2022, pahina 2

Wakas

WAKAS

sa malao't madali, sa mundo'y mawawala na
sa madla'y walang maiiwang bakas o pamana
kundi pawang tula't sanaysay ng pakikibaka
upang kamtin ng bayan ang panlipunang hustisya

wala na tayong mararamdaman pa pag namatay
kaya gawin natin ang wasto habang nabubuhay
sa pakikibaka man, isang paa'y nasa hukay
sa pag-oorganisa ng masa'y magpakahusay

nais ko mang mawala sa edad pitumpu't pito
ngunit baka abutin naman ng walumpu't walo
si F. Sionil Jose'y namatay siyamnapu't pito
gayong edad ay di ko na aasahang totoo

basta gawin kung anong wasto, sulat man ng sulat
bagaman ang binti'y malimit nang pinupulikat
ang mahalaga'y nakikipagkapwa't nagmumulat
tungo sa makataong lipunang siyang marapat

- gregoriovbituinjr.
01.13.2022

Martes, Enero 11, 2022

Paalala sa dyip

PAALALA SA DYIP

minsan, lulan akong inip
sa tabi ng tsuper ng dyip
may paalalang nahagip
na agad namang nalirip

paalalang tunay naman
nang disgrasya'y maiwasan
"tingin muna sa likuran
bago buksan ang pintuan"

payong tunay ang abiso
sa bababang pasahero
nang siya'y maging alisto
di mahagip ng totoo

ng parating mang sasakyan
o tao mang nagdaraan
"tingin muna sa likuran
bago buksan ang pintuan"

oo, iniingatan ka
sa kanan tumingin muna
upang di ka madisgrasya
upang di makadisgrasya

- gregoriovbituinjr.
01.11.2022

* litratong kuha ng makatang gala minsang sakay ng dyip patungong opisina

Exchange gift

EXCHANGE GIFT

katatapos lamang ng masigabong pagdiriwang
bawat isa sa kanila'y may pangregalo naman
ano kayang matatanggap mula sa kapalitan
sana'y bagay naman sa iyo't iyong magustuhan

hanggang isang larawan ang nakapukaw sa isip
na pag pinagmasdan mo'y iyo agad malilirip
inaalay ng puno'y anong gandang halukipkip
habang ang tao'y kasamaang walang kahulilip

mabuti pa ang isa'y bunga ng kanyang paggawa
habang ang isa naman ay palakol na hinasa
hanggang sa pagdiriwang ba naman ay may kuhila
parang tunggaliang kapitalista't manggagawa

bakit puputlin ang punong nagbibigay ng prutas
kundi upang tumubong limpak-limpak ang pangahas
nais laging manlamang, sa kapwa'y di pumarehas
ah, paano ba kakamtin ang makataong landas

maiiwasan ba natin ang mga tusong imbi
na nais kumita ng milyon, perang anong laki
kung magbigayan sana'y para sa ikabubuti
ng kapwa, tanda ng pagkatao, di pangsarili

- gregoriovbituinjr.
01.11.2022

* litrato mula sa google

Kape't tula sa umaga

KAPE'T TULA SA UMAGA

tuwina'y kape't tula ang almusal ng makata
bago umalis ng bahay at maglingkod sa dukha
bago kumilos sa kalsada at sa manggagawa
mag-aagahan muna't magpapalakas ngang sadya

isasawsaw ang pandesal sa kape, anong sarap!
buti nang umalis ng busog kahit naghihirap
upang tuparin ang tungkulin, kamtin ang pangarap
lipunang makataong walang trapong mapagpanggap

gigising at babangong tula ang nasa isipan
habang iniinda ang mga sugat ng kawalan
isusulat sa kwaderno ang mga agam-agam
iinom ng kape bagamat amoy ang tinggalam

almusal ay kape, salita, saknong at taludtod
samutsaring tula'y katha kahima't walang sahod
katagang nahuli sa mga patak sa alulod
habang inilalarawan ang mga luha't lugod

- gregoriovbituinjr.
01.11.2022

tinggalam - sa Botanika, mabangong uri ng palutsina, UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 1258

Linggo, Enero 9, 2022

Pag-asa

PAG-ASA

isang marubdob na pakikiisa sa Partido
Lakas ng Masa na sa ngayon ay nagpapatakbo
ng kandidatong manggagawa sa pagkapangulo,
bise presidente at tatlo para sa senado

ating ipanalo ang Partido Lakas ng Masa
sa partylist, at biguin ang mga dinastiya
Manggagawa Naman ang iluklok sa pulitika
sila'ng dahilan kaya umunlad ang ekonomya

ibabagsak natin ang mga trapong mapagpanggap
mga kandidato ng kapitalistang mahayap
na sa manggagawa't dukha'y di naman lumilingap
kaya ang mga ito'y patuloy sa paghihirap

ah, pag-asa ang sa Partido'y aming natatanaw
na sa kabulukan ng sistema'y siyang lulusaw
pagbabago't lipunang makatao ang lilitaw
na siyang ating adhikain sa bawat pag-igpaw

- gregoriovbituinjr.
01.09.2022

* selfie ng makatang gala sa tapat ng tanggapan ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP) sa Pasig

Paracetamol

PARACETAMOL

kahindik-hindik na balitang umabot sa masa
wala nang mabiling paracetamol sa botika
nagkakaubusan, paano ngayong maysakit ka
ubo't nilalagnat, sana'y di COVID iyan, iha

sa usaping supply and demand, tataas ang presyo
ng produktong kulang sa suplay na nais ng tao
kung sobra ang suplay, dapat magamit ang produkto
ay tiyak na magmumura naman ang presyo nito 

lalo ngayong omicron variant daw ay lumalala
at mas matindi pa raw sa ibang virus ang taya
kaya sa mga botika ang mga tao'y dagsa
nang makabiling gamot sa sakit na nagbabadya

di natin masisisi kung mga tao'y dagsaan
lalo sa balitang gamot ay nagkakaubusan
dahil iyon ay mayor nating pangangailangan
upang buhay ng pamilya'y agad masagip naman

sana'y walang mag-hoarding ng mga produktong iyon
ilalabas saka ibebentang mas mahal yaon
bulsa ng kapitalista'y tiba-tiba na roon
dapat parusahan ang gagawa ng krimeng iyon

- gregoriovbituinjr.
01.09.2022

* balitang halaw sa pahayagang tabloid na Pilipino Star Ngayon, Enero 5, 2022, pahina 2

Lansangan

LANSANGAN

madalas kong tahakin ang aspaltadong lansangan
na sa tuwina'y mabibilis yaong mga hakbang
animo'y hinahabol ng mga sigbin at aswang
habang nangangamoy asupre yaong lupang tigang

di ko mawari sinong sa akin ay sumusunod
tatambangan ba dahil sa bayan ay naglilingkod
dahil ba ako'y isang masugid na tagasunod
bilang aktibistang sa rali raw sugod ng sugod

ngunit payapa pa rin akong sa daan tumawid
panatag ang loob na sa dilim di mabubulid
habang samutsaring isyu ng bayan ay di lingid
patuloy ang pagbaka habang nagmamasid-masid

dapat pandama'y patalasin at laging ihasa
upang maging handa sa mga daratal na sigwa
lalagi akong kakampi ng uring manggagawa
habang tinatahak ang landas ng kapwa dalita

- gregoriovbituinjr.
01.09.2022

Biyernes, Enero 7, 2022

Bawal dumura sa basurahan

BAWAL DUMURA SA BASURAHAN

paalala yaon bagamat nakakairita
payak na abiso subalit nakakataranta
bawal dumura sa basurahan, ang paalala
nakakadiri kung sa basurahan dudura ka

maghahanap ka pa ba ng kubeta o lababo
kung malayo pa iyon sa kinaroroonan mo
upang makadura lang ay lalakad at tatakbo
saan dudura, lilinga doon, lilinga dito

sinong pipigil na dumura ka sa basurahan
kung kailangan mo nang ilabas sa lalamunan
ang plemang idadahak, ay, nakakadiri naman
mabuti nga't sa basurahan, di kung saan-saan

na sa nag-aayos ng basura'y kadiri iyon
lalo't di mo sila sinuswelduhan sa pagtapon
may dignidad din sila, dapat respetuhin iyon
kahit basurero man ang napasukang propesyon

wala ka pang dalang tissue, doon sana dumahak
kung may sakit ka, kapwa'y di mahawa't mapahamak
tipunin sa isang plastik, sa bag muna iimbak
saka itapon sa basurahan, payo ko'y payak

tawag na ng kalikasan ang bigla mong pagdura
uhog man o plemang nais mong agad na mawala
kaysa nasa lalamunan at malunok mong bigla
kadiri nga lang pag sa basurahan idinura

- gregoriovbituinjr.
01.07.2022

* paskil na nakita sa loob ng isang mall

Lunes, Enero 3, 2022

Mga halaw na salawikain

MGA HALAW NA SALAWIKAIN

sinumang di lumingon sa kanyang pinanggalingan
ay di makararating sa dapat na paroonan

kung naging mahinahon ka sa panahon ng poot
tiyak maiiwasan mo ang sandaang sigalot

ang taong gumagamit ng pwersa laban sa bayan
sakim sa kapangyarihan at sala sa katwiran

marami riyang matapang sa kapwa Pilipino
subalit nakayuko naman sa harap ng dayo

anumang hiniram mo'y isauli o palitan
upang sa susunod, di madala ang hiniraman

hangga't maikli ang kumot, magtiis mamaluktot
pag mahaba na'y umunat nang likod ay di hukot

ang di lumalaban sa mga mapagsamantala
kundi duwag ay utak-alipin o palamara

ang batang mausisa at tuwina'y palatanong
sa kalaunan ay lalaki itong anong dunong

yaong ganid sa yaman at pribadong pag-aari
siya ring mapagsamantala't nag-aastang hari

kung saan may asukal, tiyak naroon ang langgam
yaong tapat ang pagsinta'y di agad mapaparam

bungang hinog sa pilit, kung kainin ay mapait
matamis na kendi'y sisira sa ngipin ng paslit

kung anong bukambibig ay siyang laman ng dibdib
tulad ng binatang sa dilag nagmahal ng tigib

- gregoriovbituinjr.
01.03.2021

Pagdiga

PAGDIGA

kaibig-ibig ang bawat sandaling kasama ka
pagkat binigyan mong liwanag ang buhay kong aba 
kandila ka ba sa madilim kong espasyo, sinta 
o isa kang katangi-tanging tala sa umaga

isa kang diwatang nakasalubong ko sa daan
isa kang mutya sa naraanang dalampasigan
isa kang diyamante sa naapakang putikan
isa kang ada, tunay na kaygandang paraluman

subalit isa lang akong abang makatang tibak
na may pangarap na payak sa bayang walang pilak
na nagsisikap upang makaani sa pinitak
na nahalina sa kaytamis mong mga halakhak

gayunman, patuloy kong tangan ang iwing prinsipyo
upang maitaguyod ang karapatang pantao
upang hustisya't dignidad ng kapwa'y irespeto
upang itayo ang lipunan ng dukha't obrero

kung abang makatang ito sa puso mo'y palarin
lipunang makatao'y sabay nating pangarapin
magandang bayan at mabuting pamilya'y buuin
habang unang nobela'y patuloy kong kakathain

- gregoriovbituinjr.
01.03.2022

Linggo, Enero 2, 2022

Kuyom ang kaliwa kong kamao

KUYOM ANG KALIWA KONG KAMAO

kuyom ang kaliwa kong kamao
hangga't wala pa ring pagbabago
hangga't api ang dukha't obrero
at nariyan ang kapitalismo

na sistemang mapagsamantala
sa lakas ng karaniwang masa
hangga't naghahari ang burgesya
at trapong sakim at palamara

ramdam ang sa lupa'y alimuom
hangga't manggagawa't dukha'y gutom
ibig sabihin, sa simpleng lagom
manananatiling kamao'y kuyom

itaas ang kamaong kaliwa
bilang simbolo't kaisang diwa
ng bawat dalita't manggagawa
sa pakikibaka'y laging handa

- gregoriovbituinjr.
01.02.2022

* drawing mula sa google

Pag-asa

PAG-ASA

umaasa pa ba tayong maglilingkod ng tapat
sa sambayanan ang mga trapong burgis at bundat
na upang mahalal, sa masa'y sasayaw, kikindat
habang korupsyong gawa nila'y tinatagong sukat

umaasa pa ba tayong maglilingkod na tunay
sa bayan yaong mga trapong kunwa'y mapagbigay
na pag naupo sa pwesto'y di ka na mapalagay
dahil limot na nila ang mga pangakong taglay

o lider-obrero ang ipantapat sa kanila
na ang dala'y pag-asa't pagbabago ng sistema
may prinsipyong angkin at tagapaglingkod ng masa
lider ng paggawang lalabanan ang dinastiya

hahayaan bang bulok na sistema'y manatili
at muling manalo yaong burgesya't naghahari
saan tayo tataya kung tumakbo na'y kauri
iwaksi na ang trapo, manggagawa'y ipagwagi

- gregoriovbituinjr.
01.02.2022

#manggagawanaman
#laborpower2022

Sabado, Enero 1, 2022

Pambungad na tula sa 2022

PAMBUNGAD NA TULA SA 2022

di paramihan ng nakakatha itong pagtula
kundi pagsulat ng danas sa bawat kabanata
niring buhay tulad ng pagdaan ng mga sigwa
sa tulad kong nasalanta'y nakapagpatulala

sinalanta ng unos ang tula ko ng pag-ibig
tula mang sa uri'y nanawagang magkapitbisig
buhay ko na ang pagkatha ng tula, di lang hilig
tinatanim ay mga binhing laging dinidilig

isa lang akong karaniwang taong tumutula
bilang aktibistang kumikilos sa maralita
nilalarawan ang buhay ng uring manggagawa
at kasama sa pakikibaka ng mga dukha

sa tuwina'y tahimik lamang akong nagmamasid
lalo na't alam kong kayraming paksa sa paligid
may pakpak ang balita, kasabihang aking batid
may tainga ang lupa, mga mensahe'y walang patid

para sa hustisyang panlipunan, di paninikil
para sa karapatang pantao, laban sa sutil
hangga't may hininga'y lalabanan ang paniniil
at patuloy kong tatanganan ang bolpen at papel

- gregoriovbituinjr.
01.01.2022

* litratong kuha ng makatang gala sa isang pagtitipon, Disyembre 19, 2021